دکتر منصور رستگار فسائی

شرح غزل شماره ی سه حافظ از دکتر منصور رستگار فسايی در کتاب شعر دلکش حافظ

 شيرين‌كار شهرآشوب‌

 1                     اگر آن‌ ترك‌ شيرازي‌ به‌ دست‌ آرد دل‌ ما را به‌ خال‌ هندوش‌   بخشم‌  سمرقند و  بخارا را

 2                     بده‌ ساقي‌ مي‌ باقي‌ كه‌ در جنّت‌ نخواهي‌ يافت‌ كنار  آب‌ ركناباد و گلگشت‌  مصلّي‌ را

 3                     فغان‌ كاين‌ لوليان‌ شوخ‌   شيرين‌كار شهرآشوب‌ چنان‌ بردند صبر از دل‌ كه‌ تركان‌ خوان‌ يغما را

 4                     ز عشق‌ ناتمام‌ ما جمال‌ يار مستغني‌ست‌ به‌ آب‌ و رنگ‌ و خال‌ و خط‌ چه‌ حاجت‌ روي‌ زيبا را

 5                     حديث‌ از مطرب‌ و مي‌ گوي‌ و راز دهر كمتر جوي‌ كه‌ كس‌ نگشود و نگشايد به‌ حكمت‌ اين‌ معمّا را

 6                     من‌ از آن‌ حسن‌ روزافزون‌ كه‌  يوسف‌ داشت‌ دانستم‌ كه‌ عشق‌ از پرده‌ي‌ عصمت‌ برون‌ آرد  زليخا را

 7                     «بدم‌ گفتي‌ و خرسندم‌ عفاك‌الله نكو گفتي‌»  جواب‌ تلخ‌ مي‌زيبد لب‌ لعل‌ شكرخا را

 8                     نصيحت‌ گوش‌ كن‌ جانا كه‌ از جان‌ دوست‌تر دارند جوانان‌ سعادتمند پند پير دانا را

 9                     غزل‌ گفتي‌ و دُر سُفتي‌ بيا و خوش‌ بخوان‌  حافظ‌ كه‌ بر نظم‌ تو افشاند فلك‌ عِقدِ ثريا را

 1. ساختار غزل‌:

 موسيقي‌ بيروني‌ (وزن‌ شعر):  «مفاعيلن‌ مفاعيلن‌ مفاعيلن‌ مفاعلين‌»: بحر هزج‌ مثمن‌ سالم‌.

 موسيقي‌ كناري‌:  قافيه‌: ما، را، لا... + رديف‌: را

 موسيقي‌ دروني‌:  تكرار هجاي‌ بلند «آ» و «او» در اكثر ابيات‌، تكرار صداي‌ «س‌ و ش‌» در تمام‌ مصراعها.

 1-1. نوع‌ غزل‌:  از غزلهاي‌ عاشقانه‌  حافظ‌ است‌ كه‌ با عرفان‌، (بيت‌ 4) تفكّر خيامي‌ (بيت‌ 5)، تلميح‌ (بيت‌ 6)، پند و اندرز (بيت‌ 8) و شطح‌ (بيت‌ آخر) همراه‌ است‌.

 مضمون‌ غزل‌:   حافظ‌ بهار  شيراز را در گلگشت‌ مصلاّ و كنار رود ركناباد، برتر از بهشت‌ مي‌شمارد، امّا به‌ دور از معشوقي‌ كه‌ صبر و آرام‌ را از وي‌ ربوده‌ است‌ آرامشي‌ احساس‌ نمي‌كند، بنابراين‌ از ساقي‌ مي‌خواهد تا با شراب‌، غم‌ را از دل‌ وي‌ بزدايد،  حافظ‌ مي‌داند كه‌ مهرورزي‌ عاشق‌، معشوق‌ را زيباتر و برازنده‌تر از آن‌چه‌ هست‌، جلوه‌ نمي‌دهد و روي‌ زيباي‌ معشوق‌، به‌ رنگ‌ و خط‌ و خالي‌ كه‌ از ستايش‌ عاشق‌ به‌ وجود آمده‌ باشد، نيازمند نيست‌، امّا در مقابل‌، اين‌ حسن‌ معشوق‌ است‌ كه‌ عاشق‌ را زليخاوار، از پرده‌ خويشتنداري‌ به‌ در مي‌افكند، عاشقي‌ چون‌  حافظ‌، از ملامت‌ نمي‌هراسد و با سخن‌ شيرين‌ و مرواريدآساي‌ خود هم‌چنان‌ ترانه‌ عشق‌ را سر مي‌دهد و فلك‌، عقد ثريا را به‌ نظم‌ شيرين‌ او (كه‌ برخاسته‌ از عشق‌ است‌) به‌ او ( حافظ‌ عاشق‌) نثار مي‌كند.

 2-1. ويژگي‌هاي‌ غزل‌:  1. در اين‌ غزل‌،  حافظ‌  سمرقند و  بخارا (با همه‌ زيبارويان‌ سمرقندي‌ و  بخارايي‌) را به‌ خال‌ هندوي‌ معشوق‌ مي‌بخشد، معشوقي‌ لولي‌وش‌، شوخ‌ شيرين‌كار و شهرآشوب‌ كه‌ تركانه‌ دل‌ او را هم‌چون‌ خوان‌ يغما، به‌ غارت‌ برده‌ است‌، امّا لبان‌ لعل‌ شكرخا و روي‌ زيباي‌ او با عاشق‌، به‌ خوش‌زباني‌ و محبّت‌ رفتار نمي‌كند، جوانست‌ و پند پيرانه‌ي‌ عاشق‌ را نمي‌شنود. درباره‌ اين‌ غزل‌ نوشته‌اند اميرتيمور گوركان‌  به‌  حافظ‌ مي‌گويد من‌ به‌ ضرب‌ شمشير اكثر ربع‌ مسكون‌ را مسخر ساختم‌ و هزاران‌ ولايت‌ را ويران‌ كردم‌ تا  سمرقند و  بخارا را آبادان‌ سازم‌، تو به‌ يك‌ خال‌ هندوي‌ ترك‌ شيرازي‌ آن‌ها را مي‌بخشي‌ و  حافظ‌ پاسخ‌ مي‌گويد اي‌ سلطان‌ عالم‌ از آن‌ نوع‌ بخشندگي‌ست‌ كه‌ بدين‌ روز افتاده‌ام‌  .

 2. معشوق‌ در اين‌ غزل‌ اوصاف‌ و تصاويري‌ دارد چون‌: ترك‌ شيرازي‌ با خال‌ هندو، لولي‌، شوخ‌ شيرين‌كار كه‌ داراي‌ حسن‌ روزافزون‌ يوسفي‌ست‌، صاحب‌ لعل‌ شكرخا ولي‌ با سخن‌ تلخ‌.

 3. بيت‌ 7 تضمين‌ مصراعي‌ از  سعدي‌ است‌:

 بدم‌ گفتي‌ و خرسندم‌ عفاك‌الله نكو گفتي‌ سگم‌ خواندي‌ و خشنودم‌ جزاك‌الله كرم‌ كردي‌

 مولانا  جلال‌الدين‌ محمد بلخي‌ نيز دو غزل‌، بدين‌ قافيه‌ و رديف‌ دارد كه‌ مطلع‌ آن‌ دو چنين‌ است‌:

 1. هلا اي‌  زهره‌ي‌ زهرا بكش‌ آن‌ گوش‌ زهرا را تقاضايي‌ نهادستي‌، در اين‌ جذبه‌ دل‌ ما را

 2. ايا نور رخ‌  موسي‌، مكن‌ اعمي‌ صفورا را چنين‌ عشقي‌ نهادستي‌ به‌ نورش‌ چشم‌ بينا را

 سلمان‌ ساوجي‌  نيز دو غزل‌ بدين‌ وزن‌ و رديف‌ دارد به‌ مطلع‌؛

 1. اگر حسن‌ تو بگشايد نقاب‌ از چهره‌، دعوي‌' را به‌ گل‌ رضوان‌ براندايد، در فردوس‌ اعلي‌' را (ص‌ 251)

 2. به‌ دست‌ باد گه‌گاهي‌، سلامي‌ مي‌رسان‌ يارا كه‌ از لطف‌ تو آخر خود سلامي‌ مي‌رسد ما را (ص‌ 256)

 2. واژه‌هاي‌ غزل‌:

 بيت‌ 1:  ترك‌شيرازي‌:  معشوق‌ سركش‌ و زيباروي‌  ] و وفاپيشه‌ي‌ [  شيرازي‌ در برابر تركان‌ زيباي‌  سمرقندي‌ كه‌  حافظ‌ آنان‌ را بي‌وفا مي‌داند:

 به‌ خوبان‌ دل‌ مده‌  حافظ‌، ببين‌ آن‌ بي‌وفايي‌ها كه‌ با خوارزميان‌ كردند تركان‌  سمرقندي‌

 امّا اين‌ بيت‌ نيز از  سعدي‌ است‌:

 ز دست‌ ترك‌ ختايي‌ كسي‌ جفا چندان‌ نمي‌برد كه‌ من‌ از دست‌ ترك‌ شيرازي‌

 دل‌به‌دست‌آوردن‌:  رضاي‌ خاطر كسي‌ را فراهم‌ كردن‌. كسي‌ (: عاشق‌) را از خود راضي‌ و خشنود كردن‌ -  خال‌هندوش‌:  خال‌ هندي‌ معشوق‌، خال‌ سياه‌ معشوق‌ - هندو منسوب‌ به‌ هند و مجازاً به‌ معني‌ سياه‌ و غلام‌ سياه‌پوست‌ -  به‌خال‌...:  دو نقطه‌ بزرگ‌ يعني‌ شهر عظيم‌  سمرقند و  بخارا را به‌ نقطه‌ خال‌ او پيشكش‌ مي‌كنم‌.

 بيت‌ 2:  مي‌باقي‌:  بقيه‌ و مانده‌ شراب‌ در كوزه‌ يا سبو،

 مي‌ باقي‌ بده‌ تا مست‌ و خوشدل‌ به‌ ياران‌ بر فشانم‌ عمر باقي‌

 جنّت‌:  بهشت‌ موعود، باغ‌ بهشت‌ -  كنار  آب‌ركناباد:  حاشيه‌ و ساحل‌ رود ركناباد - ركناباد :  نهري‌ معروف‌ كه‌ تكيه‌  حافظيه‌ (جايي‌ كه‌ مقبره‌  حافظ‌ در آن‌ قرار دارد) را مشروب‌ مي‌كرد -  گلگشت‌ مصلّي‌:  تفرجگاهي‌ در  شيراز كه‌ آرامگاه‌  حافظ‌ در آن‌جاست‌ -  مصلّي‌:  نمازگاه‌ عمومي‌  شيراز در روزگار  حافظ‌.  گلگشت‌:  گشتن‌ در گلستان‌ و باغ‌ - بعضي‌ آن‌ را گل‌كِشت‌ هم‌ خوانده‌اند يعني‌ جايي‌ كه‌ در آن‌ گل‌ كاشته‌اند.

 بيت‌ 3:  فغان‌:  فرياد -  لوليان‌:  كوليان‌، لوريان‌ (با توجّه‌ به‌ اشاره‌  حافظ‌ به‌ آن‌ ترك‌ شيرازي‌ و اشاره‌ به‌ معشوق‌ مفرد در ابيات‌ بعد، جمع‌ آمدن‌ كلمه‌ لوليان‌ -  جوانان‌سعادتمند:  به‌ خاطر ابهام‌ بخشيدن‌ و به‌ كنايه‌ ياد كردن‌ معشوق‌ است‌ و طبعاً مفرد كلمه‌ مورد نظر حافظ‌ است‌. يعني‌ فغان‌ كه‌ آن‌ كولي‌ (ترك‌ شيرازي‌) دل‌ مرا چنان‌ برد كه‌... -  شوخ‌: گستاخ‌، بي‌پروا -  شيرين‌كار:  خوش‌ادا -  شهرآشوب‌:  فتنه‌انگيز، كسي‌ كه‌ با زيبايي‌ خود شهري‌ را به‌ هم‌ مي‌زند -  خوان‌يغما:  سفره‌اي‌ كه‌ تركان‌ پهن‌ مي‌كردند و مهمانان‌ مي‌توانستند همه‌ محتويات‌ آن‌ را با خود ببرند.

 بيت‌ 4:  ز عشق‌ناتمام‌...:  از عشق‌ ناقص‌ و ناكامل‌ ما -  عشق‌:  عشق‌ورزي‌ عاشقاني‌ چون‌ ما كه‌ در كار عشق‌ پخته‌ و كامل‌ نيستيم‌، از عشق‌ ناقص‌ من‌، از عشقي‌ كه‌ از كمال‌ برخوردار نيست‌ -  جمال‌يار:  زيبايي‌ و حسن‌ معشوق‌ -  به‌آب‌و رنگ‌و خال‌و خط‌: به‌ آرايش‌، روي‌ زيباي‌ معشوق‌ را نيازي‌ به‌ آرايش‌ نيست‌ -  مستغني‌:  بي‌نياز.

 بيت‌ 5:  راز دهر:  اسرار روزگار، رازهاي‌ زمانه‌ -  به‌حكمت‌:  به‌ وسيله‌ عقل‌ و دانايي‌ -  معمّا: راز پيچيده‌ و مرموز.

 بيت‌ 6:  يوسف‌:  فرزند  يعقوب‌ پيغمبر كه‌ برادرانش‌ از رشك‌، قصد جان‌ او كردند و در چاهش‌ افكندند، امّا به‌ خواست‌ خدا رهايي‌ يافت‌ و به‌ عزيزي‌ مصر رسيد و  زليخا (به‌ فتح‌ اوّل‌) همسر عزيز مصر، عاشق‌ او گشت‌ -  پرده‌ي‌عصمت‌:  اضافه‌ي‌ تشبيهي‌ست‌، سراپرده‌ي‌ خويشتن‌داري‌ -  عصمت‌:  نگاه‌داري‌ نفس‌ از گناه‌.

 بيت‌ 7:  خرسندم‌:  قانع‌ هستم‌ -  عفاك‌الله:  خداوند تو را ببخشاياد -  لب‌لعل‌شكرخا:  آن‌ لب‌ سرخ‌ چون‌ لعل‌ كه‌ شيرين‌گفتار!! است‌. (طنزي‌ست‌ كه‌ بد گفتن‌ معشوق‌ را به‌ شكرخايي‌ (شيرين‌سخني‌) تعبير مي‌كند و آن‌ را مي‌ستايد)!!

 بيت‌ 8:  جوانان‌سعادتمند:  تو اي‌ جوان‌ سعادتمند (معشوق‌) -  پير دانا:   حافظ‌.

 بيت‌ 9:  دُرّ سفتي‌:  سخن‌ و غزل‌  شيرين‌ و نكو گفتي‌ -  بخوان‌:  به‌ آواز بخوان‌ -  عقد ثريا: (تشبيه‌ صريح‌) گردن‌بند پروين‌ - ستاره‌ ثريا يا خوشه‌ پروين‌ به‌ گردن‌بندي‌ تشبيه‌ شده‌ كه‌ فلك‌ آن‌ را نثار شعر  حافظ‌ مي‌كند.

 3. معني‌ بيت‌هاي‌ غزل‌:

 بيت‌ 1:  اگر آن‌ دلبر سركش‌ شيرازي‌، دل‌ مرا از خود خشنود سازد،  سمرقند و  بخارا را (با همه‌ وسعت‌ و عظمتي‌ كه‌ دارند) و يا همه‌ي‌ زيبارويان‌  سمرقندي‌ و  بخارايي‌ را (كه‌ در زيبايي‌ بي‌نظيرند) نثار خال‌ سياه‌ او مي‌كنم‌ (به‌ نقطه‌ كوچك‌ خال‌ او دو شهر و نقطه‌ بزرگ‌ را با همه‌ زيبايانش‌ مي‌بخشم‌).

 1. به‌ شعر  حافظ‌  شيراز مي‌رقصند و مي‌نازند سيه‌چشمان‌  كشميري‌ و تركان‌  سمرقندي‌

 2. به‌ خوبان‌ دل‌ مده‌  حافظ‌، ببين‌ آن‌ بي‌وفايي‌ها كه‌ با خوارزميان‌ كردند، تركان‌  سمرقندي‌

 بيت‌ 2:  اي‌ ساقي‌!! اينك‌ كه‌ من‌ در كنار رود ركناباد و در تفرجگاه‌ مصلاي‌  شيراز نشسته‌ام‌، باقي‌مانده‌ شراب‌ موجود در سبو را هم‌ به‌ من‌ بده‌ كه‌ اين‌ چنين‌ جايي‌ را حتّي‌ در بهشت‌ نيز پيدا نمي‌كنيم‌.

 بيت‌ 3:  فرياد كه‌ اين‌ معشوق‌ كولي‌وش‌، بي‌پروا و خوش‌ادا و فتنه‌انگيز، دل‌ مرا آن‌ چنان‌ از من‌ ربود كه‌ تركان‌، خوان‌ يغما را غارت‌ مي‌كنند.

 بيت‌ 4:  ستايش‌هاي‌ ما عاشقان‌ ناقص‌ (و بي‌كمال‌ در عشق‌)، زيبايي‌ كامل‌ معشوق‌ را افزون‌ نمي‌سازد و رويي‌ كه‌ خود بسيار زيباست‌ با آرايش‌ الفاظ‌ ما، از آن‌چه‌ هست‌، زيباتر جلوه‌ نمي‌كند. (شعر ما زيبايي‌ او را آن‌چنان‌ كه‌ هست‌، نشان‌ نمي‌دهد).

 بيت‌ 5:  هيچ‌كس‌ به‌ ياري‌ علم‌ و حكمت‌، معماي‌ رازآلود روزگار را حل‌ نكرده‌ است‌، بنابراين‌ از مطرب‌ و شراب‌ و بزم‌ سخن‌ بگوي‌، (خوش‌ باش‌ و مستي‌ كن‌ و عاشق‌ باش‌) و غم‌ روزگار را مخور.

 بيت‌ 6:  من‌ پس‌ از ديدن‌ زيبايي‌ روزافزون‌  يوسف‌، يقين‌ كردم‌ كه‌  زليخا (و هر كس‌ ديگري‌ كه‌  يوسف‌ را ببيند) قدرت‌ خويشتن‌داري‌ و پرهيز را نخواهد داشت‌ و به‌  يوسف‌ عاشق‌ و رسواي‌ عشق‌ او خواهد شد و عشق‌، او را از سراپرده‌ خويشتنداري‌ به‌ بازار رسوايي‌ خواهد كشانيد.

 بيت‌ 7:  (تضميني‌ست‌ از بيتي‌ از  سعدي‌) اي‌ معشوق‌!! به‌ من‌ سخنان‌ بد و ناپسند گفتي‌ امّا من‌ از تو بدين‌ گونه‌ سخن‌ هم‌، راضي‌ هستم‌ - خداي‌ تو را ببخشاياد - زيرا مي‌دانم‌ كه‌ بيان‌ چنين‌ سخناني‌ تقصير تو نيست‌ بلكه‌ با آن‌ لب‌ سرخ‌ و دهان‌ شيرين‌ تناسب‌ دارد!! و از خاصيت‌هاي‌ آن‌ لب‌ و دهان‌ زيباست‌!!

 بيت‌ 8:  اي‌ محبوب‌ من‌، پند من‌ پير را بشنو كه‌ جواناني‌ بختياري‌ چون‌ تو، به‌ نصيحت‌هاي‌ پيري‌ چون‌ من‌ نيازمندند و آن‌ را بايد از جان‌ خود نيز عزيزتر بدارند.

 بيت‌ 9:  اي‌  حافظ‌ غزلي‌ گفته‌اي‌ كه‌ گويي‌ مرواريد سفته‌اي‌، بيا آن‌ را به‌ آواز بخوان‌ تا ] زهره‌ي‌ [  فلك‌ (كه‌ خداوند شعر و موسيقي‌ست‌) گردن‌بند ثريا را به‌ علامت‌ ستايش‌ وصله‌، نثار تو كند.

 4. منابع‌ مطالعه‌ غزل‌:

 1. درباره‌ ترك‌ شيرازي‌، رك‌. مقالات‌ اخوان‌، به‌ اهتمام‌  مرتضي‌ كاخي‌، ص‌ 301.

 2. درباره‌ گلگشت‌  مصلي‌، رك‌.  حافظ‌شناسي‌، شماره‌ 1، ص‌ 72.

 3. سرود  زهره‌، كوچه‌ رندان‌، دكتر  زرين‌كوب‌، ص‌ 56 تا 71.

 4. درباره‌ گلگشت‌  مصلي‌، دكتر محمد  امين‌ رياحي‌ ، گلگشت‌، ص‌ 149 و 150.

 5. كلك‌ خيال‌انگيز، واژه‌هاي‌ لوليان‌، عصمت‌، عقد ثريا، گلگشت‌، ص‌ 755.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نویسنده : منصور رستگار فسایی : ۱٠:٤۳ ‎ب.ظ ; سه‌شنبه ٢۸ آذر ،۱۳۸٥
Comments نظرات () لینک دائم

شرح غزل شماره ی ۲ حافظ از دکتر منصور رستگار درکتاب شعر دلکش حافظ ا

 غزل‌ 2

 شمع‌ آفتاب‌

 1                     صلاح‌ كار كجا و من‌ خراب‌ كجا ببين‌ تفاوت‌ ره‌ كز كجاست‌ تا به‌ كجا؟!

 2                     چه‌ نسبت‌ است‌ به‌ رندي‌ صلاح‌ و تقوي‌ را سماع‌ وعظ‌ كجا نغمه‌ي‌ رباب‌ كجا؟!

 3                     دلم‌ ز صومعه‌ بگرفت‌ و خرقه‌ي‌ سالوس‌ كجاست‌ دير مغان‌ و شراب‌ ناب‌ كجا؟

 4                     بشد - كه‌ ياد خوشش‌ باد - روزگار وصال‌ خود آن‌ كرشمه‌ كجا رفت‌ و آن‌ عتاب‌  كجا؟

 5                     ز روي‌ دوست‌ دل‌ دشمنان‌   چه‌ دريابد چراغ‌ مرده‌ كجا شمع‌ آفتاب‌ كجا؟

 6                     مبين‌ به‌ سيب‌   زنخدان‌ كه‌ چاه‌ در راه‌ است‌ كجا همي‌ روي‌ اي‌ دل‌ بدين‌ شتاب‌ كجا؟

 7                     چو كُحْل‌ بينش‌ ما   خاك‌ آستان‌ شماست‌ كجا رويم‌ بفرما از اين‌ جناب‌ كجا؟

 8                     قرار و خواب‌ ز  حافظ‌ طمع‌ مدار اي‌ دوست‌ قرار چيست‌، صبوري‌ كدام‌، خواب‌ كجا؟!

 1. ساختار غزل‌:

 موسيقي‌ بيروني‌ (وزن‌ شعر):  «مفاعلن‌ فعلاتن‌ مفاعلن‌ فعلن‌»: بحر مجتث‌ مثمّن‌ مجنون‌ محذوف‌.

 موسيقي‌ كناري‌:  قافيه‌: خراب‌، ناب‌، رباب‌... + رديف‌: كجا.

 موسيقي‌ دروني‌:  در همه‌ بيت‌ها تجانس‌ صداي‌ هجاي‌ بلند «آ» و صداي‌ «س‌: ص‌» وجود دارد، به‌ علاوه‌ در اكثر ابيات‌ نوعي‌ تقابل‌ و تضاد معنايي‌ و تصويري‌ وجود دارد.

 1-1. نوع‌ غزل‌:  از غزل‌هاي‌ رندانه‌  حافظ‌ است‌ كه‌ شاعر گستاخانه‌ از مستي‌ و مي‌خوارگي‌، عشق‌ورزي‌ و تحمّل‌ سختي‌ها، سخن‌ مي‌راند و بدين‌ شيوه‌، تضادهاي‌ انديشگي‌-رفتاري‌ مردم‌ عصر خود را فاش‌ مي‌سازد و عكس‌العمل‌هاي‌ رندان‌ آزاده‌ را در مقابل‌ آن‌ها نشان‌ مي‌دهد. رند با مستي‌، مصلحت‌گرايي‌ رياكارانه‌ را نفي‌ مي‌كند و با سماع‌ و شراب‌، زهد و صلاح‌ و تقواي‌ دروغين‌ را محكوم‌ مي‌سازد و از صومعه‌ و خرقه‌پوشان‌ ريايي‌ آن‌، به‌ دير مغان‌ و شراب‌ پناه‌ مي‌برد. او ظاهرپرستان‌ دل‌مرده‌ را چراغ‌هايي‌ بي‌نور مي‌خواند و آنان‌ را مردمي‌ مي‌داند كه‌ قادر به‌ ديدار معشوق‌ و نور حقيقت‌ نيستند و با عشق‌ مجازي‌ خود به‌ زنخدان‌ و ظاهر معشوق‌، به‌ چاه‌ گمراهي‌ مي‌افتند درحالي‌كه‌ عاشق‌ حقيقي‌ يعني‌ رندان‌ بي‌قرار و خواب‌ و بي‌صبر و بي‌ادّعا و توقع‌، خاك‌ پاي‌ معشوق‌ را سرمه‌ چشم‌ خويش‌ مي‌سازند و از درگاه‌ معشوق‌ قدمي‌، دور نمي‌شوند.

 2-1. ويژگي‌هاي‌ غزل‌:  1. بعضي‌، قافيه‌ غزل‌ را در بيت‌ مطلع‌ (نخست‌) غلط‌ پنداشته‌اند زيرا در آن‌جا «راب‌» با «تابه‌» هم‌قافيه‌ شده‌ است‌ و مرحوم‌  فرزاد آن‌ را از موارد نادر قافيه‌ صوري‌ (نه‌ صوتي‌) مي‌داند. بعضي‌ نيز اين‌ قافيه‌ را بازمانده‌ لهجه‌ي‌ شيرازي‌ در شعر  حافظ‌ دانسته‌اند.

 2. در اين‌ غزل‌ بعد از كلمه‌ «كجا» اغلب‌ فعل‌ مناسب‌ معني‌ حذف‌ شده‌ است‌. مانند: صلاح‌ كار كجاست‌ و من‌ خراب‌ كجا هستم‌،... سماع‌ وعظ‌ كجاست‌ و من‌ خراب‌ كجا هستم‌.

 3. تفكر رندانه‌  حافظ‌، تصويرهاي‌ متضادي‌ را در اين‌ غزل‌ در برابر هم‌ قرار داده‌ است‌. مثل‌ رندي‌ در برابر صلاح‌ و تقوا،  صومعه‌ در برابر ميخانه‌، خرقه‌ي‌ سالوس‌ و شراب‌، دوست‌ در برابر دشمن‌، وصال‌ در برابر فراق‌، چراغ‌ مرده‌ در برابر شمع‌ آفتاب‌.

 4.  حافظ‌ غزلي‌ ديگر دارد در همين‌ مضمون‌:

 صلاح‌ از ما چه‌ مي‌جويي‌ كه‌ مستان‌ را صلا گفتيم‌ به‌ دور نرگس‌ مستت‌، سلامت‌ را دعا گفتيم‌

 5. مرحوم‌ دكتر  غني‌  معتقد است‌ كه‌ اين‌ غزل‌ احتمالاً در روزهاي‌ توقف‌  شاه‌ شجاع‌ در ميدان‌ سعادت‌ بيرون‌ دروازه‌  شيراز و در روزگار ورود او به‌ شهر سروده‌ شده‌ است‌، مقارن‌ 767 ه . ق‌ (تاريخ‌ عصر  حافظ‌، ص‌ 243 و تاريخ‌ آل‌ مظفر، ص‌ 153).

 2. واژه‌هاي‌ غزل‌:

 بيت‌ 1:  صلاحِ كار:  مصلحت‌ كار من‌ -  كجا:  كجاست‌ -  خراب‌:  مست‌، كاملاً مست‌ -  كجا: كجا هستم‌ -  ببين‌!! :  ملاحظه‌ كن‌، (فعل‌ براي‌ بيان‌ طنز و تعجّب‌ است‌)، با تعجّب‌ بنگر و نگاه‌ كن‌، فعل‌ ربطي‌ «است‌» در مصراع‌ دوم‌ حذف‌ شده‌ است‌.

 بيت‌ 2:  چه‌نسبت‌است‌:  هيچ‌ مناسبتي‌ ندارد. (سؤال‌ براي‌ نفي‌ مطلق‌ موضوع‌ :  نسبت‌) هيچ‌ نسبت‌ و رابطه‌اي‌ وجود ندارد.  رندي‌:  آزادگي‌ از قيود ظاهري‌ (صلاحِ تقوا :  درست‌تر به‌ نظر مي‌رسد)  صلاح‌تقوي‌:  مصلحت‌انديشي‌ متقيان‌ و اهل‌ تقوي‌' -  سماع‌وعظ‌: شنيدن‌ موعظه‌ -  نغمه‌رباب‌:  آواي‌ سازي‌ زهي‌ شبيه‌ كمانچه‌.

 بيت‌ 3:  گرفتن‌دل‌:  غمگين‌ و افسرده‌ شدن‌، ملول‌ شدن‌ -  صومعه‌:  محل‌ عبادت‌ ترسايان‌ و صوفيان‌ و اهل‌ خانقاه‌، مطلق‌ عبادتگاه‌ -  خرقه‌:  جامه‌ي‌ خشن‌ و پشمين‌ صوفيان‌، دلق‌ -  سالوس‌:  تزوير و ريا و فريب‌ -  خرقه‌ي‌سالوس‌:  جامه‌ صوفيانه‌اي‌ كه‌ به‌ قصد رياكاري‌ و فريب‌ مردم‌ پوشيده‌ شده‌ باشد، خرقه‌ رياكاران‌.

 بيت‌ 4:  بشد:  سپري‌ شد، گذشت‌ (فاعل‌ آن‌ «روزگار» وصال‌ است‌) -  ياد خوشش‌باد: جمله‌ معترضه‌ است‌ به‌ معني‌ يادش‌ به‌ خير باد - كرشمه‌ي‌  ] معشوق‌ [ : اشارت‌هاي‌ چشم‌ و ابروي‌ معشوق‌ به‌ قصد دل‌ربايي‌، دل‌ربايي‌هايي‌ معشوق‌ با چشم‌ و ابرو. عتاب‌:  عتاب‌ معشوق‌، كجا  ] رفت‌، شد [ ؟ كرشمه‌ها و عتاب‌هايي‌ كه‌ معشوق‌ با چشم‌ و ابروي‌ خود مي‌كرد تا از ما دل‌ ببرد به‌ كجا رفت‌؟ ديگر از آن‌ خبري‌ نيست‌.

 بيت‌ 5:  چراغ‌مرده‌:  چراغ‌ خاموش‌، تصويري‌ براي‌ دل‌ دشمنان‌ -  شمع‌آفتاب‌:  آفتاب‌ كه‌ چون‌ شمع‌ روشن‌ و نوراني‌ست‌، تصوير روي‌ معشوق‌ (اضافه‌ تشبيهي‌).

 بيت‌ 6:  سيب‌زنخدان‌:  (اضافه‌ تشبيهي‌) سيب‌ زنخ‌ يا ذقن‌ معشوق‌ - چانه‌ي‌ زيباي‌ معشوق‌، كه‌ چون‌ سيب‌ است‌.

 بيت‌ 7:  كُحل‌:  (به‌ ضم‌ اوّل‌: سُرمه‌ - توتيا - ماده‌اي‌ كه‌ براي‌ زيبايي‌ و تقويت‌ بينايي‌ در چشم‌ مي‌كشيدند.  كحل‌بينش‌ما:  سرمه‌ چشم‌ ما -  بينش‌:  بينايي‌ -  جناب‌:  آستان‌، درگاه‌، محل‌ اقامت‌ معشوق‌.

 بيت‌ 8:  قرار و خواب‌:  آرامش‌ و آسودگي‌ و راحت‌. صبوري‌ كدام‌  ] است‌ [  خواب‌ كجا ] است‌ [ . كجا در اين‌ مصراع‌ نفي‌ عام‌ مي‌كند: ملطقاً قرار و صبوري‌ و خوابي‌ براي‌ من‌ وجود ندارد.

 3. معني‌ بيت‌هاي‌ غزل‌:

 بيت‌ 1:  ] دور باد از من‌ رند، صلاح‌ و مصلحت‌انديشي‌ و حفظ‌ ظاهر [  من‌ رند كجا هستم‌ و صلاح‌ و مصلحت‌انديشي‌ كجاست‌.  ] من‌ رند اصلاً مصلحت‌انديش‌ نيستم‌ [  نگاه‌ كن‌ كه‌ تفاوت‌ راه‌ مصلحت‌انديشان‌  ] زاهدان‌ ظاهرپرست‌ [  و من‌ رند، از كجاست‌ تا به‌ كجا.

 بيت‌ 2:  صلاح‌انديشي‌ و تقواي‌ ظاهري‌ اين‌ صومعه‌نشينان‌، هيچ‌ نسبت‌ و ربطي‌ با عمل‌ و انديشه‌هاي‌ من‌ رند، ندارد، آنان‌ شيفته‌ مجلس‌ موعظه‌اند!! و من‌ دلداده‌ شنيدن‌ نواي‌ رباب‌!! (طنز است‌).

 بيت‌ 3:  دلم‌ از صومعه‌ و خرقه‌پوشان‌ رياكار آن‌ گرفته‌ است‌.  ] بنابراين‌ براي‌ دور شدن‌ از آن‌ها [  راه‌ دير مغان‌ را كه‌ شراب‌ ناب‌ در آن‌ است‌، به‌ من‌ نشان‌ دهد. (صومعه‌ و خرقه‌پوشانش‌، در مقابل‌ دير مغان‌ و شرابش‌ قرار دارد).

 بيت‌ 4:  روزگار وصل‌ - كه‌ يادش‌ بخير باد - سپري‌ شد و امروز ديگر نه‌ از ناز مهربانانه‌ و نه‌ از سرزنش‌هاي‌ قهرآميز تو  ] اي‌ معشوق‌ [ ، خبر و نشاني‌ نيست‌.

 بيت‌ 5:  رقيبان‌ دشمن‌خو، با دل‌هاي‌ تاريك‌ و چون‌ چراغ‌ مرده‌اي‌ كه‌ دارند، قدر جمال‌ زيباي‌ تو را كه‌ چون‌ آفتاب‌ مي‌درخشد، نمي‌شناسند.

 بيت‌ 6:  اي‌ دل‌ من‌: به‌ ظاهر و زيبايي‌ ظاهري‌ چانه‌ي‌ معشوق‌ كه‌ به‌ زيبايي‌ سيب‌ است‌، دل‌ مبند كه‌ در آن‌ چانه‌، چال‌ و چاهي‌ست‌ كه‌ موجب‌ هلاك‌ تو خواهد شد (چاه‌، كنايه‌ از فرورفتگي‌ زنخدان‌ معشوق‌ است‌) بنابراين‌ با عشق‌ ورزيدن‌ به‌ ظاهر معشوق‌ با اين‌ همه‌ شتاب‌، خود را به‌ چاه‌ گمراهي‌ مينداز!

 بيت‌ 7:  وقتي‌ كه‌ خاك‌ درگاه‌ تو، سرمه‌ چشم‌ و مايه‌ي‌ بينايي‌ ماست‌، خود تو بگو كه‌ ما از درگاه‌ تو به‌ كجا مي‌توانيم‌ رفت‌. (نمي‌توانيم‌ به‌ هيچ‌ جاي‌ ديگر برويم‌).

 بيت‌ 8:  از من‌: ( حافظ‌) توقع‌ آرامش‌ و خواب‌ نداشته‌ باش‌. با عشق‌ تو براي‌ من‌ هرگز قرار و صبر و آرامشي‌ وجود ندارد.

 4. منابع‌ مطالعه‌ غزل‌:

 1.  حافظ‌نامه‌، جلد اول‌، ص‌ 101 و 105.

 2. شرح‌ غزل‌هاي‌  حافظ‌، دكتر  حسين‌علي‌ هروي‌، ص‌ 6، 7، 8 و 9.

 3. كلك‌ خيال‌انگيز، دكتر  پرويز اهور، واژه‌هاي‌ وعظ‌، صومعه‌، خرقه‌ سالوس‌، كحل‌، جناب‌.

 

 

 

 

 

 

 

 

نویسنده : منصور رستگار فسایی : ۱٠:٢۳ ‎ب.ظ ; سه‌شنبه ٢۸ آذر ،۱۳۸٥
Comments نظرات () لینک دائم

جند گفتگو با شبستان ۴

                                                   ۱۵

دكتر رستگار فسايي : شاهنامه فردوسي پادزهر تلخي‌هاي تهاجم فرهنگي است
 
 

گروه ادب : شاهنامه فردوسي برآورده‌ از فرهنگ و آرزوهاي مردم ايران بود و به همين دليل است كه شاهنامه تبديل به كتاب جاودانه هويت ايراني و آرمان هاي ايراني شده است .

دكتر منصور رستگار فسايي استاد دانشگاه شيراز در گفتگو با خبرنگار شبستان ، درباره تفكر فردوسي در احياي هويت ملي و ديني ايرانيان عنوان كرد : فردوسي بيش از هزار سال است كه نماينده و نشان‌دهنده فرهنگ ملي و ايراني ماست .
او با درك صحيح از فراز و نشيبهاي روزگار خويش و نشان دادن راهكارهاي درست ، يك متن مقدس ملي با عنوان شاهنامه را سروده است .
وي افزود : فردوسي آنچه كه خواست و آنچه كه كرد ، برآمده از فرهنگ و آرزوهاي مردم ايران بود و به همين دليل است كه شاهنامه تبديل به كتاب جاودانه هويت ايراني و آرمان هاي ايراني شده است . كتابي كه بيانگر گذاشته و آينده ملت ايران است .
دكتر فسايي ادامه داد :‌ فردوسي مي‌خواهد خدايي را به مردم معرفي كند كه محور فضيلت ها و خوبي‌ها است ، خدايي كه پاكي و فضيلت و تقوا و انسانيت را به مردم آموخته است .
اين استاد دانشگاه در ادامه به هويت ملي ايراني اشاره كرد و گفت : خوشبختانه در فرهنگ ايراني همواره تهاجم بيگانگان با پادزهر روبرو بوده است و شاهنامه فردوسي پادزهر و درمان تلخي‌هاي تهاجم فرهنگي مي‌باشد و اگر ما به ياد بياوريم كه ملتي هستيم كه هرگز به انحراف كامل‌ تن در نداده ايم و قادر به رفع مشكلات خويش هستيم و در ميدان تفكر استوار و پاي برجا ، هيچ‌گاه بيگانان نمي‌توانند بر فرهنگ و هويت ما تاثيري داشته باشند .
اين شاهنامه پژوه معاصر به تفكرات شيعي فردوسي اشاره كرد و تصريح كرد : فردوسي شيعه مذهب بود كه به عقايد ديگران نيز احترام مي‌گذاشت و به اديان و مذاهب ديگر توهين نمي‌كرد و از بزرگان آنها با احترام ياد مي‌كرد .
فردوسي با صراحت و شهامتي كه شايسته يك ايراني است ، از سرودن شاهنامه سربلند و سرافراز بيرون آمد و در سرتاسر آن عصاره فرهنگ قرآني و اسلامي را نشان مي‌دهد .

                                      ۱۶

 
  کد خبر : 24537     سرويس : فرهنگي     زمان : 15:13   دوشنبه 23 اسفند  1383      
 
رستگار فسايي: نوروز سرشار از معنويت هاي ايراني است
 
 

گروه ادب: شاعران نوروز را روز آغاز افرينش و روز خلقت انسان دانسته اند و در اشعار خود آن را وصف كرده اند.

به گزارش خبرگزاري شبستان، دكتر رستگار فسايي استاد دانشگاه ،با بيان اين مطلب افزود: نوروز يك جشن عمومي براي مردم ايران است كه سرشار از معنويت هاي ايراني است واين معنويت ها تفكيك پذير هم نيستند.

وي خاطر نشان كرد: يك ايراني با رفتارها و اخلاقي كه در نوروز از خود نشان مي دهد، باورهاي مذهبي خود را به نمايش مي گذارد.

اين استاد دانشگاه با اشاره به شباهت بهار و رستاخيز عنوان كرد: طبق فرمايش امام صادق(ع)، در نوروز آفتاب عالمتاب بر ذرات كائنات طلوع مي كند و به فرمان خدا، گلها مي رويند. در اين روز كشتي نوح بر ساحل نشست و جبرئيل امين بر رسول خدا (ص) نازل شد و امير المومنين (ع) خانه كعبه را از بتها پاك كردو...

دكتر فسايي ادامه داد: شاعران ما نوروز را روز آغاز آفرينش و روز خلقت آدم دانسته اند ودر اشعار خود زيباييهاي بهار را به همراه مضامين عرفاني نوروز وصف كرده اند. آنها نوروز را روز پديد آمدن روشنايي مي دانند و شايد به همين دليل است كه در چهارشنبه سوري آتش مي افروزيم.
شاعران كلاسيك ومعاصر. ارزشهاي اخلاقي و اسلامي نوروز را در اشعار خويش بيان كرده اند و زنده شدن طبيعت و رويش دوباره گلها و گياهان را مصداقي از روز قيامت و زنده شدن انسانها عنوان كرده اند.

مثلا هاتف اصفهاني گفته است:
همايون روز نوروز است امروز به پيروزي
به او رنگ خلافت كرده شاه لافتي ماوا

طرب اصفهاني:
عيد ظهور سلطنت ظاهر علي است
كز فر او ببالد هم تاج و هم كمر


نویسنده : منصور رستگار فسایی : ٥:۱٤ ‎ق.ظ ; شنبه ٢٥ آذر ،۱۳۸٥
Comments نظرات () لینک دائم

جند گفتگو با شبستان ۳

 
  کد خبر : 84062315101908     سرويس : فرهنگي     زمان : 16:10   چهارشنبه 23 شهريور  1384      
                                               ۱۱   
روز شعر پارسی(4)/ دکتر منصور رستگار فسایی: ایرانیان ضرورت شناساندن فرهنگ خودشان را درک نکرده اند
 
 

   
.

گروه ادب: دکتر منصور رستگار فسایی گفت: با آثار درخشانی که در ادبیات یک صدساله اخیر فارسی عرضه شده است، مطمئنا ادب معاصر ما ظرفیت کاملی برای جهانی شدن دارد.

این محقق و استاد دانشگاه در گفتگو با خبرنگار شبستان، با اشاره به جاذبه های هنری شعر امروز، اظهار داشت: شعر امروز به دلیل وجود جنبه های زیبایی شناختی هنری، فرهنگی و زبانی، پذیرش اجتماعی پیدا کرده است و مردم ما همان طور که در گذشته شعر بزرگانی چون حافظ و سعدی را حفظ می کردند امروز علاوه بر حفظ آنها شعر شاعران معاصر را هم به خاطر می سپارند و با آن به خوبی رابطه برقرار می کنند و این نشان دهنده این است که شعر امروز توانسته مجموعه شادی ها و غم ها و آرزوها و تمنیات اجتماع را در خودش منعکس کند.
وی افزود: شعر معاصر ما چه آن را در بازه صد ساله اخیر در نظر بگیریم و چه بعد از تحولی که نیما در شعر ایجاد کرد، ادبیات ملت بوده است یا دست کم سعی کرده است ادبیات مردمی باشد. و وقتی ادبیاتی مردمی باشد چون احساس انسان ها در یک دوره از تاریخ یکسان است پس به تبغ ظرفیت جهانی شدن را هم دارد.
وی با تاکید بر ظرفیت ترجمه پذیری شعر معاصر فارسی، تصریح کرد: مشکل ما این نیست که ظرفیت ترجمه پذیری در شعر و ادب امروز ما وجود ندارد، چنانکه شواهد هم این را تایید می کند. بلکه مشکل اینجاست که ایرانی ها هنوز ضرورت شناساندن فرهنگ و ادب خودشان را به دنیا آن گونه که شایسته است درک نکرده اند و تا کنون در این زمینه منفعل بوده اند.
دکتر رستگار فسایی در پایان به نقش موثر نقد در بالا بردن کیفیت آثار ادبی اشاره کرد و افزود: امروز در زمینه معرفی آثار ادبی معاصر خودمان به دنیا با دو مشکل فردی و اجتماعی رو در رو هستیم. مشکل فردی بر می گردد به ذهنیت اشتباه بعضی شاعران امروز که با دیدی محلی و منطقه ای به قضایا نگاه می کنند و دامنه انسان ها را به انسان های ایرانی محدود می کنند و مشکل اجتماعی که در حقیقت یک عیب فرهنگی است مجذوبیت در برابر بیگانگان است.
پایان پیام/

                                                   ۱۲

بعثت رسول اکرم(ص) / دکتر منصور رستگاری فسایی: مبعث پیامبر(ص) راهگشای یک اندیشه تازه در ادبیات است
 
 

   
.

گروه ادب: دکتر منصور رستگاری فسایی گفت: ادبیات فارسی، مفتخر به این است که زیباترین تصاویر و روشن ترین اندیشه های اسلامی را در خود منعکس کرده است.

استاد دانشگاه شیراز در گفتگو با خبرنگار شبستان، اظهار داشت: ادبیات کلاسیک ایران، به عنوان یک فرهنگ همواره بیانگر علایق میل و اندیشه های عرفانی شاعران بوه است به همین دلیل از آغاز ادبیات فارسی، اشعار حماسی، غنایی و تعلیمی ما، با اندیشه های اسلامی مدارانه همراه می شود.
وی افزود: رسول اکرم(ص) یکی از ستون های استوار زندگی فرهنگی و مذهبی مردم است و در هر متن فارسی چه شعر چه نثر، شاعران و نویسندگان ایرانی، شخصیت این بزرگوار را تجلی بخشیده اند و بعد از حمد و ثنای خدا، به مدح و منقبت رسول الله پرداخته اند.
دکتر رستگار فسایی ادامه داد: سعدی در مقدمه گلستان و بوستان خود، از پیامبر اکرم(ص) سخن می گوید و فردوسی در اثر حماسی خود، شاهنامه، رسول خدا را کشتی بال هدایت و رهبر زورق نجات انسان ها معرفی کند و این بزرگوار، در دید غنایی و عاشقانه سعدی، یک معشوقه ابدی و محبوب جلوه می کند که ماه نیز از جمال او در شگفتی مانده است.
این استاد دانشگاه تصریح کرد: در دیدگاه شاعران ایرانی، رسول الله مرکز نوعی جهان بینی تازه و مبشر عدالت و انسانیت است که همواره نمادی از محبت انسانیت و نواندیشی است که جلوه های مطلوب الهی در وجود نازنینش متبلور شده است.
وی در پایان بعثت پیامبر(ص) را میلاد یک نور تازه در ادبیات عنوان کرد و گفت: بعثت رسول اکرم(ص) راهگشای یک اندیشه تازه و یک تفکر توام با عدالت و انسانیت در ادبیات است و صلح دوستی و دوستداری ارزشهای اسلامی را قائم به ذات این بزرگوار می کند.

                                              ۱۳

دكتر رستگار فسايي : شاهنامه فردوسي پادزهر تلخي‌هاي تهاجم فرهنگي است
 
 

گروه ادب : شاهنامه فردوسي برآورده‌ از فرهنگ و آرزوهاي مردم ايران بود و به همين دليل است كه شاهنامه تبديل به كتاب جاودانه هويت ايراني و آرمان هاي ايراني شده است .

دكتر منصور رستگار فسايي استاد دانشگاه شيراز در گفتگو با خبرنگار شبستان ، درباره تفكر فردوسي در احياي هويت ملي و ديني ايرانيان عنوان كرد : فردوسي بيش از هزار سال است كه نماينده و نشان‌دهنده فرهنگ ملي و ايراني ماست .
او با درك صحيح از فراز و نشيبهاي روزگار خويش و نشان دادن راهكارهاي درست ، يك متن مقدس ملي با عنوان شاهنامه را سروده است .
وي افزود : فردوسي آنچه كه خواست و آنچه كه كرد ، برآمده از فرهنگ و آرزوهاي مردم ايران بود و به همين دليل است كه شاهنامه تبديل به كتاب جاودانه هويت ايراني و آرمان هاي ايراني شده است . كتابي كه بيانگر گذاشته و آينده ملت ايران است .
دكتر فسايي ادامه داد :‌ فردوسي مي‌خواهد خدايي را به مردم معرفي كند كه محور فضيلت ها و خوبي‌ها است ، خدايي كه پاكي و فضيلت و تقوا و انسانيت را به مردم آموخته است .
اين استاد دانشگاه در ادامه به هويت ملي ايراني اشاره كرد و گفت : خوشبختانه در فرهنگ ايراني همواره تهاجم بيگانگان با پادزهر روبرو بوده است و شاهنامه فردوسي پادزهر و درمان تلخي‌هاي تهاجم فرهنگي مي‌باشد و اگر ما به ياد بياوريم كه ملتي هستيم كه هرگز به انحراف كامل‌ تن در نداده ايم و قادر به رفع مشكلات خويش هستيم و در ميدان تفكر استوار و پاي برجا ، هيچ‌گاه بيگانان نمي‌توانند بر فرهنگ و هويت ما تاثيري داشته باشند .
اين شاهنامه پژوه معاصر به تفكرات شيعي فردوسي اشاره كرد و تصريح كرد : فردوسي شيعه مذهب بود كه به عقايد ديگران نيز احترام مي‌گذاشت و به اديان و مذاهب ديگر توهين نمي‌كرد و از بزرگان آنها با احترام ياد مي‌كرد .
فردوسي با صراحت و شهامتي كه شايسته يك ايراني است ، از سرودن شاهنامه سربلند و سرافراز بيرون آمد و در سرتاسر آن عصاره فرهنگ قرآني و اسلامي را نشان مي‌دهد .
پايان پيام /             

                                                

 
 
 
 
نویسنده : منصور رستگار فسایی : ۳:٠۱ ‎ق.ظ ; شنبه ٢٥ آذر ،۱۳۸٥
Comments نظرات () لینک دائم

جند گفتگو با شبستان ۲

  ۵
چرايي ماندگاري آثار ادبي / دكتر منصور رستگار فسايي: در سبك هندي نوعي فلسفه عوام‌گرا وجود دارد
 
 

گروه فرهنگ و ادب: ادبيات مثل هر پديده هنري ديگر، اگر روح و روان جامعه را تسخير كند و در ضمير انسان نفوذ مطبوع پيدا كند، مي‌ماند.

دكتر منصور رستگار فسآىى استاد دانشگاه شيراز با بيان اين مطلب به خبرنگار شبستان گفت: راز ماندگاري كه قدما از آن به ''آن'' تعبير مي‌كردند ممكن است در عظمت پيام يا شخصيت‌ها يا در نحوه بيان باشد، اما نمي‌شود رازش را منحصر به چيز خاصي كرد بلكه مجموعه نكته‌هاي باريكتر ز مو است كه با خلاقيت هنرمند آميخته مي‌شود و مقبول طيف‌ها و دوران‌هاي مختلف مي‌شود.

وي افزود: از جمله اين نكته‌ها نوعي سختگي‌ و فاخربودن و تناسب لفظ و معنا است كه اثر را به يك تناسب كلي برساند.

وي صرف اينكه شعري بر سر زبان عده‌اي بيفتد را نشانه ماندگاري ندانست و گفت: برخي از اشعار پشت كاميون هم بر سر زبان‌ها مي‌افتد اما اين نشان ماندگاري نيست بلكه نشانه انطباق آن با بخشي از مردم است.

وي كه ماندگاري را به سادگي سخن و يا پيچيدگي آن نمي‌دانست، تأكيد كرد: گاهي ابياتي بسيار ساده مثل: از دل برود هر آنكه از ديده برفت، بخاطر تطابق با واقع ضرب‌المثل و ماندگار مي‌شوند و گاهي هم ابيات بسياري از كسي مثل حافظ كه از بسياري از شعرها پيچيده‌تر است بر زبان‌ها و دل‌ها مي‌ماند.

وي ادامه داد: در دوره معاصر كساني مثل ايرج و نسيم شمال در حدي مي‌گفتند كه عوام‌الناس از آن لذت مي‌بردند و يا در سبك هندي بخاطر اينكه نوعي فلسفه عوام‌گرا وجود دارد بيت‌هاي بسياري ضرب‌المثل شده است.

وي خاطرنشان كرد: از طرف ديگر شعر كسي مثل خاقاني را خواص مي‌فهمند و از آن لذت مي‌برند به هر حال هر شعر و هر شاعر مخاطبان خاص خودش را دارد.

وي در پايان گفت: اما در اين ميان شعرايي استثنائي هستند مثل سعدي و فردوسي و ... كه همه مردم از خاص و عام را تسخير مي‌كنند كه اين بخاطر رعايت دقيق يكي از اصول بلاغت يعني به مقتضاي حال سخن‌گفتن و مخاطب‌شناسي است. يعني عميق سخن‌گفتن و در عين حال دوري از پيچيدگي يعني عمل به همانكه گفته‌اند: چون كه با كودك سر و كارت فتاد، هم زبان كودكي بايد گشاد.
پايان پيام /

                                                  ۶

   
 
  کد خبر : 85051813425523     سرويس : فرهنگي     زمان : 13:42   چهارشنبه 18 مرداد  1385        
 
دكتر منصور رستگار فسايي: ادبيات عصر مشروطه سنت‌هاي كهن را درمي‌نوردد
 
 

گروه فرهنگ و ادب: ادبيات عصر مشروطه، ادبياتي مردمي و بيدادگر است اين ادبيات سنت‌هاي كهن را رها مي‌كند و براي مردم و ملت سخن مي‌گويد. اين ادبيات مدح شاهان و اصحاب قدرت را رها مي‌كند و آزادي و قانون را مي‌ستايد.

دكتر منصور رستگار فسايي با بيان اين مطلب در گفت‌وگو با خبرنگار شبستان تصريح كرد: انقلاب مشروطه بدون ترديد هم از نظر اجتماعي و هم از نظر ادبي حادثه‌اي بزرگ بود. مشروطيت نخستين واكنش معاصر ايرانيان در برابر واقعيات جامعه بود. عدالت عمومي، حكومت قانون، آزادي بيان و عقيده و ... از موضوعاتي بود كه در اين زمان ذهن انسان ايراني متوجه آنها شده بود.

رستگار فسايي در زمينه رسانه‌هاي عصر مشروطه براي رساندن پيام انقلابيون به گوش مردم گفت: روزنامه‌ها، شب‌نامه‌ها، منابر مساجد، تلگراف‌ها و ... از مهم‌ترين رسانه‌هاي عصر مشروطه هستند. مردم با ولع تمام روزنامه‌ها را مي‌خواندند و هر گاه خطري روزنامه‌ها را تهديد مي‌كرد شب‌نامه‌ها منتشر مي‌شد و تلگراف پيام‌ علما را از نجف، تبريز و اصفهان به تهران مي‌رسانيد و رخدادهاي سراسر كشور را منتقل مي‌كرد.

اين استاد دانشگاه در زمينه ريشه‌هاي داخلي و خارجي انقلاب مشروطه خاطرنشان كرد: اين انقلاب نتيجه فعاليت تحصيلكردگان ايراني، روحانيون مبارز، بازرگانان آشنا به امور دنيا، طبع‌هاي استبدادستيز و عدالت‌خواه بود و از انقلاب كبير فرانسه و انقلاب صنعتي انگلستان اثر مي‌پذيرفت.

وي در ادامه افزود: در اين دوره اقتصاد نابسامان بود و سيستم اقتصادي قاجارها نمي‌توانست در داخل معيشت مردم را تأمين كند و در رقابت با اقتصادي جهاني هم حرفي براي گفتن نداشت. فقر و فساد بخش‌هاي وسيعي از جامعه را دربر گرفته بود. جنگ‌هاي ايران و روس روح عمومي جامعه را زخمي كرده بود و اثري از رفاه و آسايش نبود و طبيعي است كه اين عوامل زمينه‌ساز چه تحولي خواهد شد.

وي در زمينه سمت و سوي جريان‌هاي عصر مشروطه اظهار داشت: در اين دوره هيچ جرياني ضد دين نبوده است به نظر اكثريت مشروطه‌خواهان در بين آزادي و دين و سنت‌هاي جامعه ما هيچ تناقضي وجود نداشت. آنها عموما حكومتي مردمي و آزاد مي‌خواستند كه بر اساس سنت‌هاي ديني، ملي و بومي جامعه ايران نباشد، مستبد نباشد و عامل استعمار هم نباشد.

وي ادبيات مشروطه را ادبيات عصر بيداري دانست و يادآور شد: ادبيات عصر مشروطه وارد عرصه جامعه شده است، ادبياتي علمگراست كه مي‌خواهد بر جامعه خود اثر بگذارد همان‌گونه كه از تحولات سياسي و اجتماعي جامعه ايران اثر پذيرفته است.
در اين دوره شاعران و نويسندگاني نظير: نسيم شمال، صور اسرافيل، دهخدا، سيد‌جمال‌الدين اسد‌آبادي، عارف قزويني، ايرج ميرزا، شيخ‌الرئيس قاجار و ... در بيداركردن مردم نقش اساسي داشته‌اند و آثار ارزنده‌اي بجا گذاشته‌اند.

وي با اشاره به زنده بودن و اثرگذار بودن شعر و نثر و هنر عصر مشروطه اعلام كرد: عصر مشروطه عصر انتقاد و اعتراض بود. آثار ادبي اين دوره به شاعران، رجال سياسي و صاحب‌نظران اجتماعي اعتراض مي‌كنند يا آنها را مي‌ستايند. نگاه به جامعه عوض شده است، اين نگاه خواه ناخواه در عرصه ادب هم تحول ايجاد مي‌كند.

اين شاهنامه‌پژوه شعر فارسي را در اين دوره شعر مردمي ناميد و افزود: در اين دوره قالب‌هاي كهن درنورديده مي‌شوند و شاعران مختلف از سنت‌هاي سرايندگي گذشته فاصله مي‌گيرند و طرح و بنايي تازه درمي‌اندازد. موضوعات و درونمايه اشعار سرايندگان اين دوره تازه و پوياست اما در مواردي ارزش ادبي كار آنان زياد نيست به عبارتي از نظر اعتبار ادبي و معيارهاي گذشته سطح نازل‌تري دارد اما درونمايه مردمي و اثرگذار دارد. اين اولين‌بار بود كه مخاطبان شعر و ادب فارسي ملت بود.

وي تصنيف‌هاي عصر مشروطه را بيدارگر و اجتماعي دانست و اضافه كرد: تصنيف‌هاي پيش از مشروطه غنايي و فردگرا بودند در حالي كه تصنيف عصر بيداري برون‌گرا و اجتماعي بودند. موسيقي و هنر اين عصر هم انقلابي، زنده و مردمي بود.
دكتر فسايي در پايان به قالب‌هاي شعر عصر بيداري اشاره كرد و اظهار داشت: در اين دوره قالب‌هاي قديمي شعر فارسي مفهومي تازه يافتند. مسمط‌ها، غزل‌ها و مثنوي‌ها با پيام جديدي سروده شدند. از آنجا كه بازار مدح سلاطين و فرمانروايان تعطيل شده بود، قصيده اهميت خود را از دست داد و شاعران به دنبال كشف قالبي تازه براي بيان مفاهيم جديدي بودند كه رفته‌رفته در جامعه ايراني‌ جاي پايي باز كرده بودند.
پايان پيام /

                                               ۷

 
  کد خبر : 85022414270684     سرويس : فرهنگي     زمان : 14:27   يكشنبه 24 ارديبهشت  1385      
 
بزرگداشت فردوسي // دكتر منصور رستگار فسايي: پروردگار شاهنامه، يگانه و مقتدر دادگر است
 
 

   
.

گروه فرهنگ و ادب: خدايي كه فردوسي در شاهنامه به معرفي و ستايش آن مي‌پردازد پروردگاري يگانه، مقتدر و دادگر است كه هر خردمندي با انديشه به آن دست مي‌يابد.

دكتر منصور رستگار فسايي در گفتگو با خبرنگار شبستان، با بيان اين نكته كه براي معرفي فردوسي ابتدا بايد مخاطبان ايراني را با شاهنامه آشنا كرد، گفت: اگر ايراني‌ها شاهنامه را بشناسد و در دبيرستانها و دانشگاه‌ها شاهنامه به عنوان يك متن اصيل ايراني كه با منش‌هاي اسلامي و ايراني و انساني و روشنگريهايي كه نسبت به گذشته تاريخ دارد مورد توجه قرار گيرد و گروه دانا و خردمند جامعه براحتي بتوانند شاهنامه را بشناسند، بي‌ترديد مي‌توانيم اين اثر متعالي را به جهانيان معرفي كنيم.

وي با اطمينان از اين نكته كه شاهنامه از ديدگاه محتوا، قالب و داستان‌سرايي و هنرهاي لفظي و معنوي و اساطير ملي و در يك كلمه فرهنگ ايراني حرف‌هاي بسياري براي مردم جهان دارد، افزود: با همه قابليت‌هاي شاهنامه و محتواي غني آن انتظار نمي‌رود كه معرفي و پژوهش شاهنامه توسط يك نفر انجام پذيرد و يا خارجي‌ها آن را انجام دهند بلكه قدرت فرهنگي جامعه بايد به حدي منسجم و برنامه‌ريزي شده باشد كه بتوانيم شاهنامه را به زبانهاي مختلف جهان ترجمه و به همراه مقالات و كتاب‌هاي بسيار آن را به جهانيان معرفي كنيم.

دكتر رستگار فسايي با معرفي شاهنامه به عنوان يكي از ماندگارترين اثرهاي فرهنگي ايران و جهان، ادامه داد: شاهنامه فردوسي بر پايه‌هاي هويت ايراني استوار است و يكتاپرستي را به عنوان زبان هويت ايراني همواره مورد توجه قرار مي‌دهد و در جاي جاي شاهنامه، با محور قرار دادن عظمت خداوند به ستايش هستي و آفرينش خود مي‌پردازد.

اين شاهنامه‌پژوه خاطرنشان كرد: خدايي كه فردوسي‌ مي‌شناسد و در شاهنامه به معرفي و ستايش آن مي‌پردازد پروردگاري يگانه است كه هر خردمندي آن را مي‌يابد بنابراين دومين پايه هويت ايراني از ديدگاه فردوسي خرد، و سومين نشانه آن دادگري است خدايي دادگر و خردمند و يگانه كه هستي را با اقتدار كامل آفريده است.

استاد دانشگاه شيراز تصريح كرد: نام‌جويي و كسب شهرت و سرافرازي و نام‌آوري و شادي نيز از عناصر تشكيل‌دهنده هويت ايراني در شاهنامه است كه نشان از رضايت از هستي و دادگري و خردمندي و يگانه‌پرستي است.

نويسنده قصه‌هاي شاهنامه در پايان گفت: زبان فردوسي حدود هزار سال است كه به زبان مردم ايران تبديل شده است و شايد فردوسي به زبان توسيان و خراسانيان سخن مي‌گفته، اما اين زبان به حدي روشن و خورشيدي است كه به پديده‌اي براي وحدت زباني ملت ايران تبديل شد. و زبان شاخص مردم ايران گرديد و هنوز نمي‌دانيم كه آيا ما به زبان فردوسي حرف مي‌زنيم يا فردوسي است كه با زبان ما سخن مي‌گويد.
پايان پيام /

                                        ۸

 
  کد خبر : 85022414270684     سرويس : فرهنگي     زمان : 14:27   يكشنبه 24 ارديبهشت  1385      
 
بزرگداشت فردوسي // دكتر منصور رستگار فسايي: پروردگار شاهنامه، يگانه و مقتدر دادگر است
 
 

   
.

گروه فرهنگ و ادب: خدايي كه فردوسي در شاهنامه به معرفي و ستايش آن مي‌پردازد پروردگاري يگانه، مقتدر و دادگر است كه هر خردمندي با انديشه به آن دست مي‌يابد.

دكتر منصور رستگار فسايي در گفتگو با خبرنگار شبستان، با بيان اين نكته كه براي معرفي فردوسي ابتدا بايد مخاطبان ايراني را با شاهنامه آشنا كرد، گفت: اگر ايراني‌ها شاهنامه را بشناسد و در دبيرستانها و دانشگاه‌ها شاهنامه به عنوان يك متن اصيل ايراني كه با منش‌هاي اسلامي و ايراني و انساني و روشنگريهايي كه نسبت به گذشته تاريخ دارد مورد توجه قرار گيرد و گروه دانا و خردمند جامعه براحتي بتوانند شاهنامه را بشناسند، بي‌ترديد مي‌توانيم اين اثر متعالي را به جهانيان معرفي كنيم.

وي با اطمينان از اين نكته كه شاهنامه از ديدگاه محتوا، قالب و داستان‌سرايي و هنرهاي لفظي و معنوي و اساطير ملي و در يك كلمه فرهنگ ايراني حرف‌هاي بسياري براي مردم جهان دارد، افزود: با همه قابليت‌هاي شاهنامه و محتواي غني آن انتظار نمي‌رود كه معرفي و پژوهش شاهنامه توسط يك نفر انجام پذيرد و يا خارجي‌ها آن را انجام دهند بلكه قدرت فرهنگي جامعه بايد به حدي منسجم و برنامه‌ريزي شده باشد كه بتوانيم شاهنامه را به زبانهاي مختلف جهان ترجمه و به همراه مقالات و كتاب‌هاي بسيار آن را به جهانيان معرفي كنيم.

دكتر رستگار فسايي با معرفي شاهنامه به عنوان يكي از ماندگارترين اثرهاي فرهنگي ايران و جهان، ادامه داد: شاهنامه فردوسي بر پايه‌هاي هويت ايراني استوار است و يكتاپرستي را به عنوان زبان هويت ايراني همواره مورد توجه قرار مي‌دهد و در جاي جاي شاهنامه، با محور قرار دادن عظمت خداوند به ستايش هستي و آفرينش خود مي‌پردازد.

اين شاهنامه‌پژوه خاطرنشان كرد: خدايي كه فردوسي‌ مي‌شناسد و در شاهنامه به معرفي و ستايش آن مي‌پردازد پروردگاري يگانه است كه هر خردمندي آن را مي‌يابد بنابراين دومين پايه هويت ايراني از ديدگاه فردوسي خرد، و سومين نشانه آن دادگري است خدايي دادگر و خردمند و يگانه كه هستي را با اقتدار كامل آفريده است.

استاد دانشگاه شيراز تصريح كرد: نام‌جويي و كسب شهرت و سرافرازي و نام‌آوري و شادي نيز از عناصر تشكيل‌دهنده هويت ايراني در شاهنامه است كه نشان از رضايت از هستي و دادگري و خردمندي و يگانه‌پرستي است.

نويسنده قصه‌هاي شاهنامه در پايان گفت: زبان فردوسي حدود هزار سال است كه به زبان مردم ايران تبديل شده است و شايد فردوسي به زبان توسيان و خراسانيان سخن مي‌گفته، اما اين زبان به حدي روشن و خورشيدي است كه به پديده‌اي براي وحدت زباني ملت ايران تبديل شد. و زبان شاخص مردم ايران گرديد و هنوز نمي‌دانيم كه آيا ما به زبان فردوسي حرف مي‌زنيم يا فردوسي است كه با زبان ما سخن مي‌گويد.
پايان پيام /

                                         ۹

دكتر رستگار فسايي: دنياي امروز به انديشه‌هاي عرفاني عطار نيازمند است
 
 

   
.

گروه فرهنگ و ادب: انديشه‌هاي عرفاني بزرگاني نظير عطار هنوز در جهان امروز كاربرد دارند و كهنه نشده‌اند به ويژه دنياي صنعتي امروز بيشتر به لطافت و ظرافت نگاه‌ عاشقانه عرفان به هستي نياز دارد.

دكتر منصور رستگاري فسايي در گفتگو با خبرنگار شبستان با بيان اين مطلب گفت: پيام‌هاي عطار و هر شاعر ديگر هر چند از گذشته دور به ما رسيده است چنان بالنده‌اند كه هنوز براي ملت ما دستمايه‌ايي براي شكوفايي هستند. به عبارتي اكنون زمان كاربرد انديشه‌هاي عطار، مولوي و ... فرا رسيده است.

اين استاد دانشگاه در ادامه اظهار داشت: با توجه به رشد و توسعه روش تحقيق و پژوهش در دنياي معاصر و شكوفايي رمز شناسي و نمادشناسي امروزه بهتر مي‌توان به ژرفاي انديشه‌هاي عطار در كتابي نظير منطق‌الطير دست يافت و با تفكرات عرفاني و انساني او آشنا شد.

وي اظهار داشت: در جهان امروز ادبيات عرفاني ما به آساني مي‌تواند در دلها نفوذ كند زيرا دنياي امروز مي‌خواهد با لطافت و مهرباني و نگاه عاشقانه به هستي از خشونت ابزار و ماشين بكاهد.

رستگار فسايي تصريح كرد: در زمينه علت بيان نمادين ادبيات عرفاني ما تاكنون دلايلي مطرح شده است از جمله: ادبيات عرفاني و انديشه عرفاني با گروهي خاص سخن مي‌گويد يعني با صاحبدلان يا بيدلان و نمي‌خواهد با عوام سخن بگويد يا چون طبيعت انديشه عرفاني ذهن گرا و درون گرا است به شكل كتابي و نمادين در مي‌آيد و سيماي راز ورانه به خود مي‌گيرد و آييه انديشه اقليت با سواد و انديشمند يك جامعه نظير جامعه ما مي‌شود.
وي افزود: عرفان و انديشه عرفان يك جريان در تاريخ جامعه ما است كه نه با عطار آغاز شده است و نه با وي به پايان رسيده است بلكه عطار يكي از صاحب‌نظران و بزرگان جريان ادب و عرفان ماست كه از پيشينيان خود اثر گرفته و بر آيندگان خود نظير مولوي اثر گذارده است.

وي در پايان گفت: اوج فرآيند عرفان و انديشه‌ عرفاني ما در آثار بزرگاني چون مولوي ،‌سعدي و حافظ ديده مي شود و در اين ميان مولوي عطار را ''روح'' مي‌داند و سنايي را ''دو چشم او''.
عطار روح بود و سنايي دو چشم او
ما از پس سنايي و عطار آمده‌ايم

                                               ۱۰

 
  کد خبر : 84122811332392     سرويس : فرهنگي     زمان : 9:33   دوشنبه 29 اسفند  1384      
 
دكتر منصور رستگار فسايي: نوروز يادآور روز رستاخير است
 
 

گروه فرهنگ و ادب: نوروز روز دگرگوني و يك روز تازه در جهت خير و بهبودي است و مي‌تواند يادآور روز رستاخير و نويد روزهاي بهتر باشد.

استاد دانشگاه شيراز در گفتگو با خبرنگار شبستان، نوروز را جشن چندين هزال ساله ملت ايران برشمرد و افزود: نوروز از ديرگاه به عنوان يك سنت كهن و فراگيري ملي، در تمامي قلمروهايي كه ايراني شمرده مي‌شدند، با مجموعه سنتها و رسومش متداول بود و دين زرتشت و ماني و مزدك نيز آن را به عنوان يك جشن عمومي باور داشتند و به آن احترام مي‌گذاشتند.
دكتر فسايي معتقد است جشن نوروز يك جشن بهاري است كه با تقويم دقيقي كه ايرانيان درست كرده بودند، در آغاز بهار جشن گرفته مي‌شد و براي عام و خاص بود و اعتقاداتي هم در اساطير و افسانه‌هاي ايراني درباره چگونگي پيدايش آن وجود داشت.

نويسنده كتاب ''فردوسي و شاعران ديگر'' تصريح كرد: نوروز آغاز جهان است و روزي است كه خدا جهان و نور را آفريد، روزي كه زمين وسعت پيدا كرد و شكوه و عظمت ايران به جايي رسيد كه مرگ و بيماري و فقر و سياهي در جهان نبود و عدل و داد در همه جا حكومت مي‌كرد. ديوان مطيع آدميان شده بودند و انسان‌هاي با خرد و دانا در روي زمين زندگي مي‌كردند.

وي ادامه داد: در دوره‌هاي اسلامي نيز ايرانيان باور داشتند كه در اين روز، حضرت رسول اكرم(ص) ولايت را به علي‌بن ابيطالب(ع) سپرده است و شاعران و نويسندگان ايراني همواره در ستايش نوروز سخن‌ها گفته و آن را جشني شايسته و روزي سزاوار خوانده و براي همگان آرزوي سلامت و شادي كرده‌اند و فردوسي بزرگ چنين سروده است: ''به هر حال بخت تو پيروز باد، همه روزگار تو نوروز باد''.

وي در پايان خاطر نشان كرد: مقارن شدن نوروز امسال با اربعين حسيني، هيچ مغايرتي با ارزش‌ها و آئين‌هاي سنتي ايران ندارد و حرمت به همه عقايد و ارزش‌ها وظيفه هر ايراني است و پاسداري از اين عقايد، پاسداشت اخلاقيات است.
پايان پيام/

 
 

 
 

 
نویسنده : منصور رستگار فسایی : ٢:٤۸ ‎ق.ظ ; شنبه ٢٥ آذر ،۱۳۸٥
Comments نظرات () لینک دائم

جند گفتگو با شبستان

  ۱                                           
علي اصغر حكمت شيرازي'' به روايت دكتر منصور رستگار فسايي منتشر شد
 
 

گروه فرهنگ و ادب:كتاب علي اصغر حكمت شيرازي نوشته دكتر منصور رستگار فسايي منتشر و روانه بازار كتاب شد.

نويسنده اين كتاب در گفتگو با خبرنگار شبستان با اعلام اين خبر افزود: کتاب علی اصغر حکمت شیرازی را من پس از سه سال تحقیق در باره ی زندگی و احوال و آثار این مرد دراواخرسال 1380 به پایان رسانیدم و در اردی بهشت سال 1381 به طرح نو دادم ولی کتاب درابان ماه 1385 منتشرشد ، شاید یکی از علل این تاخیر در چاپ کتاب ، سفر من به برزیل و 5/2سال اقامت برای تدریس زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه برازیلیا بود.

وي افزود: ناشرمحترم هم که کتاب را خیلی خوب به چاپ رسانیده است ، لابد مشکلاتی داشته است که سبب شده است قسمتهایی از کتاب را برای پرهیز از حجم و گران شدن قیمت حذف کند به هر حال ، اینک کتاب درامده است و جامعه می تواند کارنامه ی یکی از فرزندان خود را بخواندو نیک و بد وی را قضاوت كند.

رستگار فسايي در پايان خاطر نشان كرد:انچه من می خواهم در باره ی این کتاب اضافه کنم این است که هنوزهم این کتاب، همه ی آنچه باید در باره ی حکمت د انست ،نیست زیرا من پس از تالیف کتاب در حالی که دیگر نمی توانستم چیزی برآن بیفزایم حدود 10 مقاله ی دیگر در باره ی حکمت در نامه ی انجمن آثار و مفاخر فرهنگی و سمینار ها ومجلات دیگر نوشتم وفکر می کنم که اگر خداوند بزرگ فرصتی عنایت کند باز هم مقالات متعددی را باید در باره ی او بنویسم دلیل این امر هم از یک سو ، جامع الاطراف بودن و وسعت و عظمت شخصیت و کارهای علمی وادبی و فرهنگی اوست و از سو ی دیگر معنویت و باورهای دینی و باطنی وی می باشد که او را به لحاظ شخصی و اجتماعی از دیگر معاصرانش ممتاز می سازد و به وی تشخصی می دهد که در هیچ یک از شخصیتهای معاصر وی وجود ندارد.و اورا مردی با طهارت وعلو طبع و بي بدیل می کندامیدوارم خوانندگان ارجمند فرصت مطالعه ی این کتاب را پیدا کنند و مرا نیز از نظریات خود در باره آن بهره مند سازند..
پايان پيام/

                                               ۲


دکتر رستگار فسایی: نگران آینده ادبیات نیستم
 
 

   
.

فرهنگ و ادب: نگران آینده ادبیات نیستم انسان همیشه به ادبیات نیازمند است.

دکتر منصور رستگار فسایی استاد دانشگاه شیراز به خبرنگار شبستان گفت: ادبیات همیشه هست و انسان همیشه به ادبیات نیازمند است نگران آینده ادبیات نیستم اگر جای نگرانی باشد راجع به برخی قالب ها است.

وی افزود: ادبیات زاییده تفکر انسانی و وسیله ای برای بیان حس انسان در هر دوره ای است و به دلیل خاصیت سازگاری با تفکر زمان رنگ زمان می گیرد ادبیات مدرن و پست مدرن و ادبیات تحلیل متن کوشش های انسان معاصر برای همزمان شدن با ادبیات است.

وی ادامه داد: ادبیات معاصر در شعرکوتاه و در قالب ها ساده می شود قصه های مینیمال پدید می آید که در استراحت بین دو ایستگاه اتوبوس قابل خواندن است اینها ادبیاتی است که در زمان ما و نه به شیوه سنتی خلق شده است.

وی خاطر نشان کرد: انسان معاصر به ادبیات همان نیازی را دارد که انسان دوره هومر یا فردوسی داشته است اگر تحولات هزار سال پیش شاعران بزرگ می پرورد امروز هم همینطور است البته هیچ نیازی نیست که ادبیات از حیث قالب و صورت و معنا به شکل گذشته باشد ''هر لحظه به شکلی بت عیار برآمد''.

وی تاکید کرد: توجه به ادبیات نسبت به گذشته بیشتر شده و آمار با سوادها و خوانندگان کتاب بالاتر رفته است تحرک و بازار و ادبیات خیلی فراوانتر است کتاب و کتابخوانی بر خلاف گذشته انحصاری نیست و ادبیات در همه عرصه ها خوانده می شود کتابهایی که بارها تجدید چاپ می شوند و توزیع چند میلیون نسخه ای فقط یک کتاب در دنیا گواه زنده بودن ادبیات است.

وی ادبیات را تنها وسیله پر کردن وقت خواص و عوام در گذشته دانست و افزود: بیشترین مخاطبان ادبیات در گذشته به این دلیل ادبیات را انتخاب می کردند که چیز دیگری جز ادبیات نمی یافتند اما امروزه دیگر چنین نیست.

وی در ادامه گفت: شاعران و هنرمندان گذشته ما ابتدا مورد پذیرش خواص واقع می شدند و سپس به دل عوام راه می یافتند و به همین دلیل در آن روزگاران آثار درجه دوم و سوم خوانده نمی شد اما آثار امروز در معرض دید میلیون ها نفرقرار می گیرند و خوانده می شوند حتی کتابهایی که تاریخ مصرفشان فقط یک ساعت است و برای سرگرمی و گذراندن وقت است.

وی در پایان گفت:انسان چون به طرف کمال می رود ادبیاتش هم کمال جو است البته تب و تاب هاي زودگذر ملاک نیست. آثار ارزشمند به کندی پیش می روند اما رفته رفته جای خود را باز می کنند و می مانند.
پایان پیام/

  زمان : 8:30   يكشنبه 7 آبان  1385        
                                             ۳
دكتر منصور رستگار فسايي: فردوسي شيوه سخن گفتن را به ما آموخت
 
 

گروه فرهنگ و ادب: لازم نيست فردوسي براي معشوقه‌اش خيالبافي كند چون او با گيس بلند و چهره زيباي خودش همه جا حضور دارد اما در شعر سعدي ديگر نشاني از زن فعال، دلاور، موثر و پيداي شاهنامه به چشم نمي‌خورد.

دكتر منصور رستگار فسايي، استاد دانشگاه و پژوهشگر در گفتگو با خبرنگار شبستان اظهار داشت: هر جغرافيايي به دليل خصلتهاي طبيعي اي كه دارد يك نوع حس، يك نوع بينش و يك نوع برداشت خاص از قضايا را در فرد به وديعه مي‌گذارد. در يك محيط سرد انسانها هميشه درونگرا هستند و از طبيعت فرار مي كنند و به خلوت خودشان پناه مي‌برند اما در يك محيط گرم مردم برونگرا و طبيعت‌گرا هستند.

وي ادامه داد: در مناطقي كه دريا وجود دارد يك تمدن ايجاد مي‌شود مثلاً رود نيل در مصر تمدن‌ساز بوده است يا تمدني خاص منطقه بين‌النهريني داريم بنابراين جغرافياي طبيعي ويژگيهاي عاطفي و روحي و ذهني خاصي براي مردم به همراه دارد. كه همه جا قابل بازشناسي و بررسي است.

وي با بيان اينكه آغازگاه شعر فارسي در خراسان و ماوراءالنهر ونواحي تاجيكستان و ازبكستان و سمرقند و بخارا بوده است، عنوان كرد: ما تا پيش از سعدي شاعر نام‌آور ديگري در منطقه فارس نداشته‌ايم و به ندرت شاعراني مثل روز بهان فسايي كه پيش از سعدي شعر گفته‌اند، به چشم مي‌خورند.

وي افزود: مي‌گويند وقتي يك زبان به وجود مي‌آيد كه اولين شاعر ظهور مي‌كند و وقتي يك زبان مي‌ميرد كه آخرين شاعر مي‌ميرد به عبارت ديگر اين شاعران و هنرمندان هستند كه باعث رشد زبان، تمدن و فرهنگ يك ملت مي‌شوند.

وي با اشاره به دوران حكومت يعقوب ليث صفاري، تصريح كرد: تا پيش از حكومت اين رويگرزاده سيستاني شاعران به زبان عربي شعر مي‌سرودند اما با آمدن او كه در واقع اولين پادشاه ايراني است كه مي‌تواند در يك حكومت مستقل سياستگذاري كند شاعران مجبور مي‌شوند كه به زبان فارسي شعر بگويند چون وقتي كه به زبان عربي او را مدح مي‌كردند مي‌گفت: به زباني كه من‌ اندر نيابم چه گوييد.

وي همچنين تصريح كرد: شاعراني كه در آن زمان به زبان فارسي روي مي‌آوردند شعرهاي بسيار ناشيانه‌اي سروده‌اند اما با همان شعرهاي ناشيانه شعر فارسي جوانه زد و وقتي بزرگي چون فردوسي آمد شعر در ايران معني پيدا كرد. يعني در واقع شاهنامه شناسنامه و هويت نامه ايراني است.

وي افزود: او با شاهنامه خودش اخلاق و منش ايراني را تدوين مي‌كند و از همين جاست كه فردوسي صرفنظر از هويت و علو طبعي كه به ايرانيها مي‌دهد حس مبارزه و ايستادن را در آنها تقويت مي‌كند و شيوه سخن گفتن را به آنها مي‌آموزد و از آن پس زبان فارسي هر جا كه مي‌رود شعر فردوسي هم مي‌رود يا به عبارت ديگر هر جا كه شعر فارسي مي‌رود، زبان فارسي هم مي‌رود.

وي همچنين يادآور شد: نمي‌خواهم قدر و اعتبار شاعران بزرگي مثل رودكي، شهيد بلخي، مويد بلخي، دقيقي و ديگراني كه پيش از فردوسي آمده‌اند را انكار كنم اما به گمان من شعر هدفمند و چند بعدي‌اي كه هم به درد مدرسه بخورد هم به درد سياست، هم به درد پير بخورد هم به درد جوان و هم به درد اخلاق و دين بخورد هم به درد اجتماع با شاهنامه فردوسي ايجاد شد.

وي در ادامه به نقش موثر سلطان محمود غزنوي در ايجاد و حفظ شاهنامه اشاره كرد و گفت: تصور نكنيد سلطان محمود مال كشور ديگري است او ايراني است اما متاسفانه عموماً توجه نمي‌شود كه غزنه بخشي از خراسان بزرگ بوده است. همانطوري كه فارس و سمرقند و بخارا هم بخشي از ايران بزرگ بوده‌اند. در دوران ما مرزها چنين دقيق خط‌كشي شده است اگر يك قدم پا در خاك ديگري بگذاريد از شما پاسپورت مي‌خواهند اما در آن زمان ايران بزرگ قلمرو تمام همدلان و همزباناني بوده است كه بسياري از اوقات اين قلمرو فرهنگي با جغرافياي سياسي همسازي نداشته است.

وي افزود: محمود يك بيگانه نبود كه به ايران بيايد. ممكن است به لحاظ نژادي ترك باشد اما خودش به زبان فارسي حرف مي‌زده و به ان عشق مي‌ورزيده است. و دربار او مركز تجمع 400 شاعر بوده كه فردوسي تنها يكي از آنهاست.

نويسنده كتاب ''پيكر گرداني در اساطير'' همچنين خاطرنشان كرد: محمود در آغاز سلطنتش همان مرد حماسي‌اي بود كه فردوسي مي‌خواست اما به تدريج تحت تاثير قدرت و سياست با خليفه بغداد سازش كرد و مطيع فرمان او شد و از همين جا بود كه اختلاف فردوسي با او آغاز شد چون فردوسي چنين آدمي را نمي‌خواست او كسي را مي‌خواست كه ايران را به اقتدار دوران پيش از اسلامش بازگرداند.

وي ادامه داد: با اين همه اگر حمايتهاي محمود از فردوسي نبود و اگر او شاهنامه را در كتابخانه خودش نگاهداري نمي‌كرد شايد امروز اثري از شاهنامه نبود اختلاف ميان فردوسي و محمود به جاي خود اما محمود به فرهنگ و ادبيات ايراني خدمت بزرگي كرد.

وي با بيان اينكه تا اواخر قرن 6 يعني دوران حكومت خوارزمشاهيان فرهنگ و اقتصادي ايران روندي رو به رشد داشت، تصريح كرد: در دوران حمله مغول خراسان به عنوان نخستين هدف يورشگران امنيت خودش را از دست داد و كساني كه از خراسان فرار مي‌كردند به ري و اصفهان و فارس پناه آوردند.

وي ادامه داد: به همين دليل است كه فارس در آن دوره مركز ادبي ايران مي‌شود و يكباره سعدي بغداد را ول مي‌كند و به شيراز مي‌آيد و با آمدنش تحولي در شعر فارسي ايجاد مي‌شود.

وي با اشاره به خصوصيات شعر سعدي، متذكر شد: در شعر او ديگر آن روحيه حماسي شاهنامه به چشم نمي‌خورد و چون در اوج بحران به ايران بازگشته بنابراين تغزلي و غنايي فكر مي‌كند. او ديگر آدمي كه مي‌خواهد اوضاعش بهتر بشود نيست بلكه آدمي است كه مي‌خواهد اوضاعش از ايني كه هست بدتر نشود.

دكتر رستگار فسايي در پايان به تفاوتهاش معشوق در شعر حماسي فردوسي و غزلهاي عاشقانه سعدي اشاره كرد و گفت: زن فردوسي برونگراست. تهمينه خودش با چراغ و شمع به همراه كنيزان و پدرش به خواستگاري رستم مي‌رود و رودابه در نبرد رستم و سهراب خودش را مي‌پوشاند و به جنگ سهراب مي‌رود. ديگر لازم نيست فردوسي براي معشوقش خيالبافي كند چون او با گيس بلند و چهره زيباي خودش همه جا حضور دارند اما در شعر سعدي ديگر نشاني از زن فعال، دلاور، موثر و پيداي شاهنامه به چشم نمي‌خورد و طبيعت آرام او به سمت شعرهاي تغزلي و عارفانه و الهي پيش مي‌رود.
پايان پيام/

                                           ۴

چرايي ماندگاري آثار ادبي / دكتر منصور رستگار فسايي: در سبك هندي نوعي فلسفه عوام‌گرا وجود دارد
 
 

گروه فرهنگ و ادب: ادبيات مثل هر پديده هنري ديگر، اگر روح و روان جامعه را تسخير كند و در ضمير انسان نفوذ مطبوع پيدا كند، مي‌ماند.

دكتر منصور رستگار فسآىى استاد دانشگاه شيراز با بيان اين مطلب به خبرنگار شبستان گفت: راز ماندگاري كه قدما از آن به ''آن'' تعبير مي‌كردند ممكن است در عظمت پيام يا شخصيت‌ها يا در نحوه بيان باشد، اما نمي‌شود رازش را منحصر به چيز خاصي كرد بلكه مجموعه نكته‌هاي باريكتر ز مو است كه با خلاقيت هنرمند آميخته مي‌شود و مقبول طيف‌ها و دوران‌هاي مختلف مي‌شود.

وي افزود: از جمله اين نكته‌ها نوعي سختگي‌ و فاخربودن و تناسب لفظ و معنا است كه اثر را به يك تناسب كلي برساند.

وي صرف اينكه شعري بر سر زبان عده‌اي بيفتد را نشانه ماندگاري ندانست و گفت: برخي از اشعار پشت كاميون هم بر سر زبان‌ها مي‌افتد اما اين نشان ماندگاري نيست بلكه نشانه انطباق آن با بخشي از مردم است.

وي كه ماندگاري را به سادگي سخن و يا پيچيدگي آن نمي‌دانست، تأكيد كرد: گاهي ابياتي بسيار ساده مثل: از دل برود هر آنكه از ديده برفت، بخاطر تطابق با واقع ضرب‌المثل و ماندگار مي‌شوند و گاهي هم ابيات بسياري از كسي مثل حافظ كه از بسياري از شعرها پيچيده‌تر است بر زبان‌ها و دل‌ها مي‌ماند.

وي ادامه داد: در دوره معاصر كساني مثل ايرج و نسيم شمال در حدي مي‌گفتند كه عوام‌الناس از آن لذت مي‌بردند و يا در سبك هندي بخاطر اينكه نوعي فلسفه عوام‌گرا وجود دارد بيت‌هاي بسياري ضرب‌المثل شده است.

وي خاطرنشان كرد: از طرف ديگر شعر كسي مثل خاقاني را خواص مي‌فهمند و از آن لذت مي‌برند به هر حال هر شعر و هر شاعر مخاطبان خاص خودش را دارد.

وي در پايان گفت: اما در اين ميان شعرايي استثنائي هستند مثل سعدي و فردوسي و ... كه همه مردم از خاص و عام را تسخير مي‌كنند كه اين بخاطر رعايت دقيق يكي از اصول بلاغت يعني به مقتضاي حال سخن‌گفتن و مخاطب‌شناسي است. يعني عميق سخن‌گفتن و در عين حال دوري از پيچيدگي يعني عمل به همانكه گفته‌اند: چون كه با كودك سر و كارت فتاد، هم زبان كودكي بايد گشاد.
پايان پيام /

 
نویسنده : منصور رستگار فسایی : ٢:۳٥ ‎ق.ظ ; شنبه ٢٥ آذر ،۱۳۸٥
Comments نظرات () لینک دائم

گفتگو با خبرگزاری دانشجويان ايران ( ايسنا ) بخش ۶

  س:می دانیم که شما  در دبستان روزبهان و اوحدی فسا درس خوانده اید و می دانید که سعدی از روزبهان تأثیر پذیرفته است، بنابراین قبل از اینکه از سعدی  و راز جاودانگی او بر ایمان بگویید ، مختصری از روزبهان بگویید تا در شناخت سعدی راهگشا باشد.
 ج : می دانید که روزبهان از بهترین نویسندگان و شاعران فارس و اصالتاً فسایی است.شاید بشود گفت که  او اولین درخشش خورشید ادبی و فرهنگی و عرفانی شیراز است ، اگرچه فسایی است اما عمر خود را در شیراز  گذرانده است او.کتاب هایی کم مانند و عظیم مثل شطحیات و عبهر العاشقین دارد که  از زیباترین و پر رمز و رازترین کتاب های عارفانه ایرانی  است.روزبهان کسی است که می تواند سرحلقه ی همه ی رندان بعد از خود حتی حافظ  باشد.  او ،کسی است که سعدی به او قسم می خورد. کسی است که شاید در همه جریان های عرفانی و ادبی  بعد از خودش اثر گذاشته است  و شاید بتوان گفت سعدی اولین دستاورد بزرگ مکتب ادبی روزبهان ، در شیراز است.س:حالا از  دستاورد های سعدی بزرگ و ماندگار در آسمان ادبیات ایران برای ما بگوئید.
  ج:سعدی بعد از روزبهان بوجود می آید ، اما همه میراث های قدیمی فرهنگی و ادبی ایران را در خود جمع می کند، به اضافه تجربیاتی که در سفرهای خود بدست آورده است. او در نظامیه بغداد تحصیل و شاگردی استادان بزرگ ادب را کرده است.سعدی البته در ادبیات ما بیش از همه ، مدیون فردوسی است و من در مقاله بسیار مفصلی  ،سعدی را با فردوسی مقایسه کرده و نشان داد ه ام که سعدی از چه جهاتی به فردوسی مدیون است و دنباله رو او می باشد.از قضا زبان سهل و ممتنع سعدی چیزی نیست جز نتیجه ی  شاگردی او  در مکتب فردوسی، شعر و نثر حماسی و حتی بسیاری از اسطوره هایی که سعدی در آثار  خود به کار می برد، نشان می دهد که سعدی کاملاً دنباله رو فردوسی است، اما نه دنبال رویی که فقط تقلید می کند. حسن سعدی این است که از گذشتگان الهام می گیرد، اما استقلال و منش خود را حفظ می کند و کلامی بوجود می آورد که منحصرا  متعلق به خودش است.
 سعدی ، با همه ی شاعران گذشته ما فرق می کند. جامع الاطراف است وهمان مهارتی  راکه در شعر دارد در نثر هم دارد  ،غزل سعدی به همان اندازه دلنشین است که قصیده هایش و قصیده هایش همان قدر خوب است که مثنوی هایش ونثر سعدی، چه گلستان باشدو به صورت مجلس ، بر منبر بیان شود ، نمونه بسیار زیبای نثر فارسی ممتاز است و دست کمی از شعر سعدی ندارد.
از لحاظ فکری نیز ، سعدی شاید تنها شاعری باشد که همان قدر که حرف دلش و حرف عشق را می زند و زیبایی را در ظاهر می بیند و زندگی را می شناسد، به همان اندازه معنویت ها را می شناسد و مقید به باورهای دینی و اخلاقی است. این اعتقاد در بسیاری از مردم وجود دارد که  سعدی اعتقادات خود  را در عمل نشان می دهد. یعنی پندها، نصیحت ها و تجربه های بلند عمرش را در جد و طنز و هزل و به قول خودش شیرین زبانی ها در اختیار مردم قرار می دهد و به همین جهت سعدی پس از فردوسی بزرگترین معلم اخلاق جامعه ایرانی می شود. یعنی معلم ثانی، چراکه در ادبیات فارسی به نظر من اولین معلم فردوسی و دومین معلم سعدی است. به همین دلیل کارهای سعدی بزودی ، مدرسه ای و مکتبی می شود و گلستان و بوستان سعدی به عنوان بهترین نمونه نثر و نظم فارسی تا به امروز در جوامع فرهنگی، در ایران و یا خارج از کشور، می تواند بینش و منش سعدی را به عنوان بینش و منش زنده و پویا ی ایرانی به شمار آورد و مورد استفاده قرار دهد.
نکته پایانی درمورد سعدی را  راجع به آرامگاه او بگویم. آرامگاه سعدی با همت مرحوم حکمت و با ریاضت هایی که او کشید ، ساخته شد. حکمت خیلی به گردن ما شیرازی ها حق دارد ، برای ایجاد آرامگاه حافظ وارامگاه و مجسمه سعدی. ولی مایه تأسف  است که  پیش از انقلاب حکمت مورد غضب قرار گرفت زیرا گفتند که او،در کتیبه ای که در آرامگاه سعدی نوشته بود ، نام خود را جلوتر از نام شاه نوشته بود که : " چنین گوید علی اصغر حکمت شیرازی که این آرامگاه درزمان محمدرضا پهلوی ساخته شد..." و به همین جهت آمدندو  آن کتیبه را برداشتند و به جای آن  ،کتیبه ای گذاشتند که تملق از آن می بارید. امروز هم  هیچ اثری از کوشش های حکمت در آرامگاه حافظ  وسعدی نیست و این جای تأسف است
  س: اگر سعدی نثرش بیشتر در ذهن مردم مانده است، حافظ اما، با جادوی غزلش مردم را سحر کرده است، از حافظ گفتن به زبان شما برای ما شنیدنی است.
 ج: حافظ در دوران بعد از حمله مغول ، ظهور می کند وقتی  که در حقیقت چراغ امید مردم ، خاموش شده بود.فساد اخلاقی و اجتماعی و بی بندوباری و عدم اعتقاد قلبی به ارزش ها و اندیشه های والا ، در این دوره سستی گرفته بود و ریا و خودنمایی های ظاهری ، جای خلوص و رفتار پاک و روحانی را گرفته بود.حافظ اما شاعری بود که حافظ قرآن بود، رند، هوشیار و بیدار دل بود و آنچه را که می دید و از آن رنج می برد، همان بود که مردم می دیدند و از آن رنج می بردند و طبعا ، به دنبال کسی بودند که حرف دل آنها را به بهترین وجهی بزند و حافظ همان کسی بود که مردم به دنبالش بودند، همان شاعری بود که تهورداشت برای گفتن، هنر داشت برای زیبا گفتن و به تفکر قرآنی و زلال اندیشه اسلامی  هم ،باور و اعتقادی عمیق داشت که به او توانایی می داد که جز از خدا، از هیچ چیز دیگری  نهراسد و آنچه را که در می یابد به شعر درآورد. به همین دلیل شعر حافظ ، به سرعت ، شعر دل مردم شد، مردم حافظ را شهید می دانستند، به عنوان کسی که  توانایی مشاهده حقیقت  مطلق را دارد و از گفتن حقیقت پروایی ندارد و جانش را حاضر است برای حقیقت فدا کند. به همین دلیل است که حافظ  به سرعت به یک شخصیت نمادین، معنودی و اسطوره ای تبدیل می شود و مردم کلام او را کلام دل خود می دانند و دیوان او را لسان الغیب یا زبان خدا می شناسند و بعداً همین لقب را به خود شاعر می دهند چرا که هر چه در زبان او است در دل مردم جای دارد به همین دلیل مردم جواب درد خود را از او می خواهند و حرف او را فصل الخطاب می دانند و از آن نیک و بد اندیشه ها و درستی و نادرستی آنها را در می یابند، به همین دلیل حافظ ماجرای پایان ناپذیری را در ادبیات ما بوجود می آورد که همان قدر که زیباست معنوی است و همان قدر که اجتماعی است، فردی است اینک بیش از 7 قرن است که حافظ مشاور معنوی مردم ایران است.
  س:گفته می شود پشت هر مؤفقیتی زنی یا کودکی یا اندوهی نهفته است، پشت موفقیت شما چه چیزی نهفته است.

 ج : من همه موفقیت های خودم را مدیون همکاری، همیاری و مدیریت همسرم ، سرکار خانم هما تدین می دانم و به راستی باید بگویم که رشد من از زمانی آغاز شد که با او پیوند زندگی بستم. او  خمسر فداکاری است که در همه ی دوران ازدواجمان ،به خاطر من از خواست و آرزوهای خود گذشته است به عنوان مثال ،او در سال 1343 که ازدواج کردیم از ادامه تحصیل در رشته ی پزشکی گذشت و به دانشکده پزشکی نرفت تا به من کمک کند که در تهران فوق لیسانس بخوانم و دکتر شوم. او در  سالهای پس از تحصیل ،  به من فرصت داد که بخوانم و بنویسم و در این راه از خیلی از توقعات و آسودگی های شخصی خود گذشت و درمقابل بچه های ما را خوب تربیت کرد، به طوری که بچه های بزرگتر ما ، طبیب متخصص شدند و امیدوارم سومین فرزند هم ،مثل آنها توفیق پیداکند.
س : شما برای خواندن و نوشتن وقت معینی را در نظر می گیرید، یا اینکه هر وقت می خواهید می خوانید و می نویسید؟
 ج :من در  همه ی  عمرم ، منظم کار کرده ام و معتقدم هیچ محققی جز با نظم و عشق نمی تواند موفق شود، من همیشه با برنامه هستم و می دانم که امروز را باید چه کار کنم و بیشترین کاری هم که همیشه ودر هر موقعیتی ، انجام می دهم  ، پس از درس دادن و درس گفتن، خواندن و نوشتن است.
 س:شما معلم خوبی هستید یا نویسنده خوبی؟

 ج :نه ادعا می کنم که  نویسنده خوبی هستم و نه معلم خوبی. اما همیشه آنچه را که توانستم در درس دادن و نوشتن ، در طبق اخلاص گذاشته ام و به مردم و شاگردانم ارائه کرده ام.هیچ وقت در معلمی کامل نبوده ام و در نویسندگی هم همینطور، اما همیشه سعی کرد ه ام که بیشتر بخوانم، بدانم و  خوانده ها و نوشته هایم را به کسانی که می خواهند ، بدانند ارائه کنم. همیشه
هدف من از معلمی ، رضایت وجدانی خودم بوده است و کمک به دانشجویان و دانش آموزانی که از صمیم دل آنها را دوست می داشته ام  و واقعیت این است که من چه  در دبیرستان و چه در دانشگاه، همیشه حس می کرد ه ام  که به فرزندان خودم درس می دهم.
  س:هنگام سخنرانی لحن بسیار خوبی دارید، لحن شما به هنگام سخنرانی لحن حماسی اشعار فردوسی را دارد ، این جذابیت کلام از کجا آمده است؟

  ج: من همیشه سعی کرده ام  از کسانی که خوب حرف می زنند  استفاده کنم. اولین کسی که بسیار  مرا مجذوب خود کرد ، شادروان هوشنگ مستوفی بود که سالهای جوانی ما در رادیو برنامه ی ادبی اجراء می کر ومن در هنگامی که برنامه ی او پخش می شد همه ی کارها را رها می کردم وتا پایان برنامه ی او پای رادیو میخکوب می شدم  بعد که به دانشکده ی ادبیات شیراز آمدم  کلام و بیان شادروان دکتر نورانی وصال، استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز مر ا  شیفته ی خود کرد . او  استاد بسیار عزیز من شد و  صدا و لحن و کیفیت شعر خوانی و سخنگویی وی لذت می بردم .مرحوم دکتر وصال ، از فرزندزادگان وصال شیرازی بود که حافظه یی شگفت آور داشت. او شاید صدها هزار بیت حفظ داشت و هرگز ندیدم که کسی به زیبایی او شعر بخواند و وبه خوبی  طنین و لحن او سخن بگوید،بعد از دکتر نورانی وصال ، شیوه صحبت کردن و رفتار مرحوم خانلری همیشه مورد توجه من بوده است. اما

همیشه در سخن گفتن کوشیده ام خودم باشم ،نه کس دیگری زیرا همیشه به اصالت ها معتقد بوده ام نه به تقلید ها .
 س: شما شعر هم گفته اید، به این دلیل که استاد ادبیات هستید ، شعر می گویید یا نوعی خودانگیختگی ، باعث شعر گفتن شما شده است؟

ج : من شاعر نیستم اما مانند همه ی ایرانیان ، شعر برای من لحظه های بازگشت به خود است، لحظه هایی که حس می کنم چیزی در خودم است که باید برای خودم بگویم ،در شاعری ادعایی ندارم و هرچه گفته ام  ،حرف دل بوده است و این حرف دل ، گاهی درباره ِ فسا، گاهی شیراز، گاهی زن و فرزند و گاهی دوستان و بزرگان و گاهی هم درباره تخت جمشید و ارگ کریم خانی وایران بوده  است.
 س:از میان بزرگانی که اسم می برم دوست دارید کدام یک را ببینید و با او هم کلام شوید، اگرچه پاسخ خود را تقریباً می دانم!
فردوسی، مولوی، سعدی، حافظ، عطار، خیام و نظام گنجوی.

 س: بی تردید فردوسی؛ اگر زنده شود نیمی از روز را در خدمت او خواهم بود و نیمی دیگر را در خدمت حافظ و سعدی.
  س:رمان هم مطالعه می کنید؟
  ج : تا 10 سال پیش می خواندم اما از 10 سال پیش به دلیل کثرت اشتغال در تحقیق  ،از عزیزترین دوست  ایام جوانی ام جدا شد ه ام.
 س:کدام نویسنده را بیشتر می پسندید؟
  ج : از نویسندگان ایرانی آثار  خانم دانشور، هدایت ، بزرگ علوی، گلستان، منیر و روانی پور و فتانه حاج سید جوادی را در حد خوبی خواند ه ام و می شناسم.
 س:در 69 سالگی هستید استاد، در این سن و سال دوست دارید پای صحبت کدام یک از اساتید دوره ی جوانی بنشینید.
  ج: دلم برای همه اساتید دوره جوانی تنگ می شود.دلم می خواهد یک بار دیگر سرکلاس های مژده، وصال، حکمت، خانلری، صفا، زرین کوب، باطنی، آذرخشی، مجتبی مینوی، صورتگر و خیلی های دیگر می نشستم.
  س:شما بدخواه هم دارید؟

ج : چیزی که از ادبیات یاد گرفته ام و شاید از معنویت ایرانی باشد ، این است که همیشه دوست بدارم و از کسی توقع نداشته باشم و سرم به کار و آرزوهای خودم گرم باشد.همیشه به زیبایی ها می اندیشم نه به زشتی ها، به امتیازها نگاه می کنم نه به نقصان ها ، بنابراین بدخواه شناسی جزو سیرت من نیست.
 س:کدام یک از شخصیت های شاهنامه را بیشتر دوست دارید.
  ج : بهترین شخصیت شاهنامه ، برای من ابتدا گودرز و بهرام  پسر او و بعد سیاوش است ولی بی تردید قهرمانانی مثل رستم، گیو، و حتی توس و دشمنانی مثل « پیران » اگرچه ایرانی نیست و هنرمندانی چون باربد و زنانی مثل گردآفرید و شیرین نیز شخصیت های محبوب من هستند.
 س:چرا ابتدا به گودرز اشاره داشتید.
  ج : گودرز پسر کشواد پیر اساطیر و حماسه های ایرانی است. تا جوان است به زور و بازوی خویش می نازد و با همت خود مشکلات ایران را رفع می کند و چون پیر می شود، راهنمای پیروزی ها و هدایتگر صحنه های پیروزمندانه نبرد در شاهنامه است.به علاوه او نسل شجاعان را می پرورد. گیو پسر او است. بیژن نواده او است. بهرام نام آور که جانش را برای نامش می بازد فرزند اوست و او در یک نبرد 70 تن از فرزندان و نواده های خویش را به خاطر ایران از دست می دهد و همیشه نام و افتخار ایران برای او بزرگترین آرزوهاست.
زهفتاد خون گرامی پسر      بنالید با داور دادگر
س:و به عنوان سئوال آخر بفرمایید که چه توصیه ای برای حفظ و توسعه زبان فارسی دارید؟
  ج :زبان فارسی باید به عنوان اصلی ترین و مهم ترین عامل نشان دادن فرهنگ و اندیشه های ایرانی و اسلامی ما مورد توجه قرار بگیرد.ما هرچه داریم در فرهنگ و تفکر فردی و اجتماعی خود به وسیله این زبان بوده، بنابراین بایددر حفظ و حراست این زبان و توسعه و غنی کردن آن کوشش کنیم و این کوشش هم باید صادقانه، صمیمانه و با تمام وجود و هستی مادی و معنوی ما همراه باشد.زبان فارسی امروز میراث ما از گذشتگان و میراث ما برای آیندگان است و به همین دلیل گذشتگان با زبان ماندند و آیندگان با زبان ما خواهند ماند و همه ما با این زبان به جاودانگی می رسیم.

گفت و گو از خبرنگار ایسنا فرزاد صدری

 

نویسنده : منصور رستگار فسایی : ٦:۳٥ ‎ب.ظ ; پنجشنبه ٩ آذر ،۱۳۸٥
Comments نظرات () لینک دائم

گفتگو با خبرگزاری دانشجويان ايران ش۰ ايسنا ) بخش ۵

  س:شماچند کتاب مربوط به فارس دارید، فارس نامه ناصری، آثار عجم فرصت الدوله و فارس نامه ابن بلخی و فکر کنم یک کتاب هم به اسم تذکره دلگشا. که  تصحیح و توضیح این کتابها نشانه ی عمیقی ازعلاقه شما به فارس است. ممکن است در باره یاین کتابها  توضیح کاملتری ارائه  کنید؟
  ج: بله البته الان من 6 کتاب در باره ی فارس دارم  که در باره ی آنها  توضیح خواهم داد. حقیقت این است که از وقتی در   دانشگاه شیراز شروع به کار کرده ام عشق و علاقه ام این بوده است که بیکار ننشینم و از این فرصت کوتاه عمر برای خدمت به ادب و فرهنگ ایران زمین استفاده کنم به یاری خداوند بزرگ هم یاری داد  وامروز میتوانم بگویم که اد این 35 سال  هر سال یک کتاب و لا اقل 4 مقاله منتشر کرده ام.

  اولین کاری که در دانشگاه شیراز کردم  چاپ دو جلد کتاب  مقالات اولین کنگره ی جهانی سعدی و حافظ بود که  در سال1350درشیراز بر گزار شد و یک کنگره خوب جهانی بود که نقطه ی عطف حافظ شناسی سعدی پژوهی  در ایران به شمار می آید.   بعد کتاب  تصویر آفرینی در شاهنامه ،داستان فرود سیاوش ، برگزیده ی بوستان سعدی  را در دانشگاه شیراز چاپ کردم ، این کتابها چند بار تجدید چاپ شدند واین امر  برای من بسیار شوق انگیز بود. بعد فکر کردم  که باید علاوه بر وظیفه ای که درتدریس و تحقیقات  ادبی    در دانشگاه  دارم، یک کار منطقه ای هم  باید انجام دهم ، زیرا به دلیل اینکه دانشگاه شیراز در فارس واقع شده است، و دانشگاه ها باید  به اعتلاء سطح فرهنگی استان خود  هم کمک کنند .  من معتقدم که استادان ما ،  نه تنها از طریق تربیت دانشجو بلکه از طریق تحقیق باید در رشد منطقه یی دیار خود بکوشند  و طبعا  امتیاز استاد دانشگاه شیراز هم  باید این باشد که راجع به فارس تحقیق کند. همینطور  در تبریز باید استادان  بیشتر متوجه آن منطقه باشند و  در  دیگراستان ها، دانشگاه ها باید تأثیرمنطقه ای روی محیط خود داشته باشند و به ارتقاء شناخت آن استان کمک کنند. بنابراین من فکر کردم با تصحیح و تحشیه ی  کتاب هایی که درباره فارس نوشته شده است باید این وظیفه را به انجام برسانم . اما نمی دانستم از کجا شروع کنم ،آقای دکتر حسن خوب نظر  ،همکار خوبم در بخش تاریخ این مشکل را برایم حل کرد و روزی به من گفت همشهری شما به نام میرزا حسن فسایی، فارس نامه ای نوشته که چاپ سنگی است و از 70 سال پیش همینطور است و مردم آن را نمی توانند بخوانندبیا و این کتاب را تصحیح و تحشیه کن. این حرف او خواب آرام را ازمن گرفت. کار عظیم بود. حدود 1000 صفحه با قطع بلند رحلی. خیلی کتاب سنگینی بود هم از حیث حجم و هم از جهت اهمییت علمی  وهم از  لحاظ اطلاعات تاریخی و جغرافیایی فارس .

 در ا ینجا لازم است نکته ای را در خصوص فارس نامه ناصری بگویم و آن این است که می گویند  وقتی میرزا حسن فسایی فارس نامه را تألیف کرد   و به نزد ناصرالدین شاه  برد  به او گفت : « شاه به فارس نیامدند  من  فارس را به نزد شاه آوردم " یعنی در واقع این کتاب تمام اطلاعات  لازم برای شناخت  فارس را در بر  دارد. من 7 سال شب و روزم ر ا برای فارس نامه ناصری گذاشتم و آن را تصحیح و تحشیه کردم ،مقدمه یی مفصل بر آن نگاشتم و بیش از هشتاد در صد منابع کتاب را نشان دادم و عکسها و نقشه های فراوانی را بر آن افزودم ،آن چنان که  استاد نجیب مایل هروی تصحیح این کتاب را در میان کارهای  معاصران کم نظیر ،خوانده است، پس  کتاب را به انتشارات امیرکبیر دادم و در 2 جلد قطور، در بیش از 2 هزار صفحه به چاپ رسید و در سال 1367 به عنوان کتاب برگزیده سال جمهوری اسلامی ایران شناخته شد و جنابان آقایان   هاشمی رفسنجانی و  خاتمی به عنوان رئیس جمهور و وزیر ارشاد ، جوایزی علی الرسم ، به من لطف کردند .

 از آنجا که   فارس نامه ناصری، مهم ترین کتاب راجع به فارس بود ،کتاب خیلی مورد استقبال قرار گرفت و الان چاپ چهارم آن دارد شروع می شود، ضمن اینکه از چاپ دوم به بعد کتاب را  با افزوده ها ،تغییرات و اصلاحاتی بیرون آوردیم.

بعد از فارس نامه ناصری به ذوق آمدم تا کتاب دیگری  را راجع به فارس تصحیح کنم و فکر کردم آثار عجم از فرصت الدوله شیرازی که شاعر، ادیب نویسنده، مورخ باستان شناسی و حتی صنعتگر معروفی است ، سزاوار تصحیح  و تحقیق است زیرا این کتاب نیزبا چاپ سنگی  منتشر شده بود وچاپهای آن نیز فقط از روی نسخه ی جاپ سنگی تهیه شده بود وبه درد روزگار ما نمی خورد .  کار فرصت الدوله در این کتاب با کاری  که در فارس نامه ی ناصری شده است از حیث روش و بینش با کار میرزا حسن  متفاوت است ، فرصت الدوله کارهایی را که میرزا حسن از آن برنمی آمده است، در این کتاب  انجام داده است بدین معنی که فرصت الدوله نقاش است، می رود هرجا را که می بیند نقاشی می کند، میرود و می نشیند و آثار تاریخی یا آثار باستانی را ساعت ها نقاشی می کند و آنها را در « آثار عجم » می آورد و وبنابر این ،کار او دست اول  ومستند است  اگرچه مثل میرزاحسن از منابع و مآخذ عمده استفاده  نمی کند .

نکته جالب اینکه یک دانشجوی معماری که استاد راهنمای او بودم، امسال آمد مقایسه کرد نقاشی های فرصت الدوله را با خود آثار و عکسهای آنها  و نشان داد که نقاشی های فرصت الدوله آن قدر با اصول نقاشی منطبق  است که می تواند از افتخارات ما باشد، چرا که وقتی یک خارجی به ایران می آید و از آثار تاریخی و باستانی ما  نقاشی می کند خیلی برای ما مهم جلوه می کند اما فراموش می کنیم که فرصت الدوله به این زیبایی آثار عجم را نقاشی کرده است.

 نکته دیگر ،این است که فرصت الدوله شاعر است و میرزا حسن اگرچه شعر هم دارد ، اما شاعر نیست در صورتی که فرصت در آثار عجم ،شاعر و نویسنده و همچنین نقاش و جهانگرد و مورخ و جغرافیا دان است و در جا به جای کتاب این  کمالات خود  را به نمایش میگذارد و  به همین دلیل ، جنبه گوناگون  آثار عجم می تواند  پدیده  هایی  تازه ای در نگارش تاریخ و جامعه شناسی فارس به دست دهد. این کتاب هم در 2 جلد به وسیله انتشارات امیرکبیر چاپ شد.

سومین کتابی که درباره فارس تصحیح کردم تذکره دلگشا بود.تذکره دلگشا از لحاظ زمانی متقدم است بر فارس نامه ناصری و آثار عجم و نویسنده آن از بزرگان فارس است که در دربار  فتحعلی شاه وشاهان قاجار خیلی مورداحترام و اهمیت بوده است. ضمن اینکه خیلی ادیب است ونقدهایی استادانهدر کتاب خود ارایه می دهد و میزان سوادش هم  خیلی بالا است.

حاج علی اکبر نواب شیرازی که به « بسمل » تخلص می کرد هم نویسنده است و هم تاریخ دان، شاعر و نقاد و تذکره نویس است او نیز  در کتاب خود تذکره ی دلگشا ، فارس وآثار باستانی و فرهنگی و بزرگان این سرزمین را خیلی خوب نشان می دهد.

 من ، تصحیح و چاپ این کتاب هم از افتخارات و سعادتهای خود می شمارم .من چند نسخه خطی  تذکره ی دلگشا  را  مقایسه کردم و در این کار، چند نفر از بستگان مرحوم حاج علی اکبر نواب شیرازی، مثل آقای سیاوشی  نسخه های خطی خودشان  رابزرگوارانه ، در اختیار من قرار دادند و  به من کمک کردند تا در تصحیح کتاب یادشده ، بهتر کار کنم.بر این کتاب نیز مثل دو کتاب قبل مقدمه ای مفصل در باره ی زندگی و آثار نویسنده  افزودم.

چهارمین کتابی که درباره فارس تصحیح  کردم،کتاب « تذکره شعرای دارالعلم شیراز » بود. این کتاب تذکره ای است که فرصت الدوله شیرازی در کتاب " دریای کبیر " خود که هنوز چاپ نشده است ، در احوال شاعران معاصر خود تالیف کرده است و حدود 170 شاعر شیرازی را که معاصر او  بوده اند ،معرفی کرده است.این کتاب  در سلسله انتشارات دانشگاه شیراز چاپ شد که می شود گفت تنها بخش چاپ شده « دریای کبیر »، فرصت الدوله شیرازی  ، تا به امروز است.

 پنجمین کتابی  که درباره فارس تصحیح کردم ، « فارس نامه ابن بلخی » بود.
فارس نامه ابن بلخی قدیمی ترین فارس نامه است که مربوط به قرن ششم هجری می باشد این کتاب بسیار بوی منابع کهن، دیرینه فارس و درحقیقت  رنگ و آهنگ اصالت فارس دارد، نویسنده آن یک بلخی است که در شیراز دبیر دربار بوده است، اسم و نسب او را نمی دانیم ولی از این کتاب در منابع مختلف فراوان ، استفاده شده است، نثر  فارسی قشنگی دارد و در فارس هم نوشته شده است، اما اطلاعات خیلی زیادی درباره مؤلف آن نداریم ،اطلاعات بسیار دست اولی راجع به فارس دارد که  در فرنگ کسانی مثل " لسترنج "  بر روی آن کار علمی کرده اند و ما تصحیح تازه را با افزوده ها و توضیحات بیشترو با  نقاشی های فرصت الدوله  به صورتی زیبا در بنیاد فارس شناسی به چاپ رساندیم.

 ششمین کتابی  که راجع به فارس نوشتم « خاک پارس » است که اخیراً و از کارهایی است که در سال 85 منتشر شده است. " خاک پارس " مجموعه مقالات و اشعاری است که درباره فارس و رجال آن در طول سالها در باره ی فارس و بزرگان آن نوشته و سروده ام و از کسانی چون  باربد ، ارسلان بساسیری ، مولفان بزرگ فارس که آنان را آیینه داران فارس خوانده ام ، مرحوم سامی، مرحوم علی اصغر حکمت ،مرحوم دکتر اسکندری، و دکتر ثامنی   مرحوم مشفق و.. کسانی چون صادق همایونی یاد کرده ام واز کسانی چون  جناب  دکتر ناصر کجوری سخن گفته ام  که من هرچه دارم از نتایج پرورش معنوی ایشان در  دبیرستان ذوالقدر فساست و  بسیار مدیون ایشان هستم،  ایشان مدیر مدرسه و دبیر ما  بودند و بعدا وقتی که مدیر کل فرهنگ قزوین بودند مرا یاری دادند که به قزوین و تهران منتقل شوم فوق لیسانس و دکتری بگیرم.  کتاب خاک پارس  را انتشارات نوید چاپ کرد. در اینجا لازم است بگویم که هنوز کار من با فارس و بزرگان آن به فرجام نرسیده است، اگر  کتاب « خاک پارس » در 10 جلد  هم نگارش می شد   ،کار بزرگان فارس به پایان نمی رسید.

بعد از خاک پارس ، کتاب علی اصغر حکمت شیرازی را نوشتم که به وسیله انتشارات طرح نو در مهرماه سال 85 منتشر شد.علی اصغر حکمت شیرازی نوه میرزا حسن فسایی مؤلف فارس نامه ناصری است.  خانواده ی او ، به 38 واسطه نسب خود را به حضرت علی (ع) می رسانندورجال بزرگی مثل سید علی خان شیرازی، شارح صحیخه سجادیه و غیاث الدین منصور از این خانواده  بودند.
به هر حال شرح کامل کارهای  مرحوم حکمت را به طور مفصل در این کتاب آورده ام. یادداشتهای خود حکمت کمک فراوانی در تالیف این کتاب بود زیرا مرحوم حکمت  به مدت  60 سال خاطرات سیاسی، فرهنگی و اجتماعی خود را هر شب می  نوشته  است که در 60 دفتر جمع شده بود، حتی او در سال های آخر عمر که دیگر نمی توانسته بنویسد ، خطوطی دارد که فکر می کرده می نوشته است. خوشبختانه  جناب  آقای دکتر دبیر سیاقی 4 جلد  آن یادداشتها را تا به امروز  چاپ و منتشر  کرده اند  که 2 جلد آن  در انجمن آثار و مفاخر  به چاپ رسیده است.


نویسنده : منصور رستگار فسایی : ٦:٢۸ ‎ب.ظ ; پنجشنبه ٩ آذر ،۱۳۸٥
Comments نظرات () لینک دائم

گفتگو با خبر گزاری دانشجويان ايران ( ايسنا ) بخش چهارم

س:صحبت از دانشگاه شیراز زیاد کردیم، چگونه شد که دانشگاه حافظ را در شیراز ایجاد کردید؟

  ج: در 13 سال پیش یعنی از سال 1372 درخواست دادیم که این دانشگاه را در شیراز ایجاد کنیم، به این دلیل که فکر می کردیم بخش خصوصی و افراد علاقمند و متخصص اگر بیایند دانشکده و دانشگاه هایی درست کنند که رقیب دانشگاه های دولتی بشوند، هم خودشان رشد می کنند و هم در یک رقابت بسیار سالم و خوب باعث افزایش رشد دانشگاه های دولتی می شوند، ما فکر می کردیم   دردانشگاهی که ایجاد می  کنیم  رشته هایی را هم که در دانشگاه دولتی مورد توجه قرار نمی گیرند به وجود می آوریم  به عنوان مثال در شیراز با وجود اینکه بزرگترین فیلسوف ایران یعنی ملاصدرا از شیراز است و پارسی ها علاوه بر او بسیاری دیگر از فلاسفه را در تاریخ خود دارند، اما رشته ی فلسفه در دانشگاه شیراز نداریم، هنوز رشته باستان شناسی در دانشگاه شیراز نداریم ، هنوز رشته های ادبیات تطبیقی و رشته های مدرن ادبی که بتوانند ادبیات را جهانی کنند یاما را با ادبیات  جهان آشنا سازند ،نداریم ما می خواستیم رشته هایی را در دانشگاه ایجاد کنیم که به هر دلیل در دانشگاه دولتی مورد توجه قرار نمی گریند ولی در جامعه بدانها نیاز است ، ما می خواستیم به دور از بروکراسیهای اداری بکوشیم  دانشکده های علوم انسانی چون  علوم سیاسی وفلسفه و باستان شناسی و مدیریت ومعماری  ایجاد کنیم و  علوم انسانی را در فارس که مهد این علوم است توسعه دهیم و رشته هایی را ایجاد کنیم که  بتوانند برای آینده کشور و استان فارس مفید واقع شوند ولی مشکلاتی در وزارتخانه وجود داشت که این درخواست ها را اجابت نمی کرد تا تقریباً 2 سال پیش یعنی سال 83 که مجوز به ما دادند البته نه آن مجوزی که  ما می خواستیم  و در چهار چوب طرح اولیه ما وجود داشت، فقط گفتند شما 2 رشته بگیرید و آن دو رشته هم این است .... و بنابراین هنوز خیلی راه داریم، گرچه در دانشگاه حافظ بهترین استادان ادبیات را در اختیار داریم اما هنوز فوق لیسانس ادبیات فارسی را به ما نداده اند، در حالی که در دورترین روستاها و دانشگاه آزاد فوق لیسانس ادبیات می گیرند به ما هنوز دوره ی فوق لیسانس ادبیات را نمی دهند  و دلیلشان هم ]قررات است ، دوره دکتری را هم که طبعا  نمی دهند در حالی که در برخی مؤسسات شهرستانها ی دور افتاده که نصف ما هم توان علمی ندارند دوره دکتری برقرار است .استادان ما کسانی هستند  مثل دکتر جعفری، دکتر افراسیابی، دکتر حمیدی و خود من  که هر یک بیش از 30 سال سابقه ی دانشگاهی داریم و دانشیار  یا  استاد تمام بوده ایم.وزارت علوم می گوید که ما  یکسری مقررات داریم، ارزیابی می کنیم و بعد از یکسال رشته ای را به لیسانس یا فوق لیسانس ارتقاء می دهیم، درحالی که ما می گوئیم نیرو داریم به ما مجوز بدهید تا رشته هایی را که درتخصص ما است چون ادبیات فارسی در سطوح کارشناسی ارشد و دکتری ایجاد کنیم،  البته  ما در همین رشته هایی که داد ه اند، سعی کرد ه  ایم کیفیت کار  را خیلی  بالا ببریم .در یکسالی که موسسه ی آموزش عالی حافظ شیراز راه اندازی شد ه است 4 تا 3 سمینار محلی گذاشته ایم و حتی یک سمینار بین المللی درباره متن شناسی  شاهنامه ی فردوسی داشته ایم و تا کنون بیش از 10 کتاب  با همکاری استادان موسسه منتشر شده است و تقاضای مجوز نشریه هم داده ایم.
 اینک  استادان ما در رشته های معماری، ادبیات و حسابداری بهترین استادان هستند و موسسه  بهترین هزینه  ها را برای آنها می کند، دانشجویانی که الان داریم از  خوابگاهی برخوردارند که برای آنها حدود 5/1 میلیون اضافه هزینه پرداخت می کنیم .  ما حالا 450 دانشجو داریم ولی  ضرر را به جان  می خریم تا کیفیت را بالا ببریم. هدف ما این است که فضایی معنوی توأم با کیفیت در این موسسه ایجاد کنیم.

  س :البته سوال بالا خیلی با فضای مصاحبه ما جور نبود  حالا دوست داریم از تلاش های وافری که در دانشگاه برازیلیا برای رشد و توسعه زبان فارسی داشته اید، برای ما بگوئید.

 ج: یکی از مسائلی که در همه عمر به آن افتخار می کنم این است که وقتی به برزیل رفتم و دردانشگاه برازیلیا شروع به فعالیت کردم، برای اولین بار بود که یک استاد زبان فارسی، برای آموزش این زبان و شناساندن ایران ، به آنجا می رفت. پیش از این در  آمریکایی جنوبی این اتفاق نیفتاده بود.  وقتی من به برزیل  رفتم، از بخت بلند من ، سفیر جمهوری اسلامی یعنی جناب آقای  دکتر معظمی به توسعه زبان و ادبیات فارسی  در برزیل سخت  علاقمند بود و در دانشگاه برازیلیا هم همه ی  لوازم و مقدمات کار فراهم بود و همه ی مسئولان دانشگاه هم  همکاری می کردند و دانشجویان نیز به ایران و فرهنگ آن و به زبان فارسی بسیار علاقه داشتند ، به همین دلیل علی رغم اینکه با یک درس فارسی  شروع کردیم اما بعد از دو سال و نیم یعنی تا وقتی  که من در آنجا بودم با 12 درس کار را پایان دادیم.من در آنجا درس فارسی 4و3و2و1 و2 درس ایران شناسی 2و1 و 2 درس مقدمه ای بر ادبیات فارسی2و1 را ایجاد کردم که این می شد 8 تا درس ، در دانشگاه برازیلیا و در دانشگاه کاتولیک برازیلیا هم  که یک دانشگاه کاتولیک معتبر و مدرن و مجهز بود 4 درس فارسی 1و2و3و4 را درس می دادم .من فقط من برای اینکه میزان علاقمندی سفیر محترم  را در آنجا بگویم  به ذکر این نکته می پردازم که با وجودی که این دانشگاه 14 کیلومتر از برازیلیا دور بود ،هر هفته یک تاکسی در اختیار من قرار می دادند که مرا ببرد آنجا و بماند تا من 4 ساعت درس بدهم و برگردم.
 من در برازیلیا ناشرانی را  پیدا کردم که کتاب های معتبر ادبی   ایرانی را چاپ کرده بودند.البته این کتاب ها را با متن فرانسه پیدا کرده بودند و به زبان پرتغالی ترجمه کرده بودند. مثنوی مولوی، کلیله و دمنه، گلستان سعدی ، داستانهایی از  نظامی و بعضی از بخش های ادبیات عرفانی و آثار متعددی از ادبیات فارسی را که  از زبان های واسطه گرفته بودند و ترجمه کرده بودند.
ما یک انتشاراتی در سن پائلو  پیداکردیم با نام « عطار »، واز صاحب آن  دعوت کردیم  تا به دانشگاه برازیلیا بیاید، و از او تجلیل کردیم و تأثیر خوبی داشت ،ا و حاضر شد کتاب های دیگری که ما معرفی می کنیم  منتشر کند که نمی دانم کاری را منتشر کرد یا نه .یک ناشر دیگر هم در ریودوژانیرو به نام « درویش » پیدا کردیم که او هم از طریق زبان های واسطه چند کتاب ادبیات فارسی را در برزیل منتشر کرده بود.ما مترجمینی را در خود دانشگاه برازیلیا پیدا کردیم که آثاری درباره ادبیات عرفانی ایران نوشته بودند، از آنها هم تجلیل کردیم.
ما در دانشکده ادبیات دانشگاه برازیلیا،یک کتابخانه فارسی  ایجاد کردیم و روابط فرهنگی بین این دانشگاه با دانشگاه های ایران را آغاز کردیم و با دانشگاه شیراز قرارداد بستیم اما متأسفانه طرف ایرانی هیچ وقت جدیتی برای اعمال قرارداد از خودش نشان نداد. ما رئیس دانشکده ادبیات دانشگاه برازیلیا آقای هنریک شیورسکی و خانم لیلا بیژوس استاد دانشگاه کاتولیک برازیلیا را به ایران آوردیم و اینان از دانشگاههای تهران ،اصفهان و شیراز بازدید کردند و این امربسیار در استحکام روابط فرهنگی ایران و برزیل موثر بود.

 تا زمانی که من در برزیل  بودم با حمایتهای سفیران محترم جمهوری اسلامی ایران کارهای فرهنگی را توسعه دادیم و دانشگاهها مرا به عنوان نماینده فرهنگی ایران می شناختند. و من وقتی می خواستم به ایران بیایم  رئیس دانشگاه برازیلیا  به من«نشان» داد که یکی از افتخارات زندگی من است.
 با کمک دکتر معظمی سفیر ایران در برزیل خیلی تلاش کردیم که بخش مطالعات خاورمیانه را در دانشگاه برازیلیا ایجاد کنیم  ، برای ما مهم بود که کشورهای اسلامی و خاورمیانه را دور هم جمع کنیم و بتوانیم یک بخش  شرقشناسی در معتبر ترین دانشگاه امیکای جنوبی داشته باشیم و برای رسیدن به این مقصود با سفیران مصر و عربستان  از طریق سفارت هماهنگی کردیم که سرمایه ی این کار را مشترکا تقبل  کنند اما متأسفانه با تمام شدن مأموریت من و سفیر این برنامه  به جایی نرسید.


نویسنده : منصور رستگار فسایی : ٦:۱۱ ‎ب.ظ ; پنجشنبه ٩ آذر ،۱۳۸٥
Comments نظرات () لینک دائم

گفتگو با خبر گزاری دانشجويان ايران ( ايسنا ) بخش سوم

   س:صحبت از دانشگاه شیراز زیاد کردیم، چگونه شد که دانشگاه حافظ را در شیراز ایجاد کردید؟

  ج: در 13 سال پیش یعنی از سال 1372 درخواست دادیم که این دانشگاه را در شیراز ایجاد کنیم، به این دلیل که فکر می کردیم بخش خصوصی و افراد علاقمند و متخصص اگر بیایند دانشکده و دانشگاه هایی درست کنند که رقیب دانشگاه های دولتی بشوند، هم خودشان رشد می کنند و هم در یک رقابت بسیار سالم و خوب باعث افزایش رشد دانشگاه های دولتی می شوند، ما فکر می کردیم   دردانشگاهی که ایجاد می  کنیم  رشته هایی را هم که در دانشگاه دولتی مورد توجه قرار نمی گیرند به وجود می آوریم  به عنوان مثال در شیراز با وجود اینکه بزرگترین فیلسوف ایران یعنی ملاصدرا از شیراز است و پارسی ها علاوه بر او بسیاری دیگر از فلاسفه را در تاریخ خود دارند، اما رشته ی فلسفه در دانشگاه شیراز نداریم، هنوز رشته باستان شناسی در دانشگاه شیراز نداریم ، هنوز رشته های ادبیات تطبیقی و رشته های مدرن ادبی که بتوانند ادبیات را جهانی کنند یاما را با ادبیات  جهان آشنا سازند ،نداریم ما می خواستیم رشته هایی را در دانشگاه ایجاد کنیم که به هر دلیل در دانشگاه دولتی مورد توجه قرار نمی گریند ولی در جامعه بدانها نیاز است ، ما می خواستیم به دور از بروکراسیهای اداری بکوشیم  دانشکده های علوم انسانی چون  علوم سیاسی وفلسفه و باستان شناسی و مدیریت ومعماری  ایجاد کنیم و  علوم انسانی را در فارس که مهد این علوم است توسعه دهیم و رشته هایی را ایجاد کنیم که  بتوانند برای آینده کشور و استان فارس مفید واقع شوند ولی مشکلاتی در وزارتخانه وجود داشت که این درخواست ها را اجابت نمی کرد تا تقریباً 2 سال پیش یعنی سال 83 که مجوز به ما دادند البته نه آن مجوزی که  ما می خواستیم  و در چهار چوب طرح اولیه ما وجود داشت، فقط گفتند شما 2 رشته بگیرید و آن دو رشته هم این است .... و بنابراین هنوز خیلی راه داریم، گرچه در دانشگاه حافظ بهترین استادان ادبیات را در اختیار داریم اما هنوز فوق لیسانس ادبیات فارسی را به ما نداده اند، در حالی که در دورترین روستاها و دانشگاه آزاد فوق لیسانس ادبیات می گیرند به ما هنوز دوره ی فوق لیسانس ادبیات را نمی دهند  و دلیلشان هم ]قررات است ، دوره دکتری را هم که طبعا  نمی دهند در حالی که در برخی مؤسسات شهرستانها ی دور افتاده که نصف ما هم توان علمی ندارند دوره دکتری برقرار است .استادان ما کسانی هستند  مثل دکتر جعفری، دکتر افراسیابی، دکتر حمیدی و خود من  که هر یک بیش از 30 سال سابقه ی دانشگاهی داریم و دانشیار  یا  استاد تمام بوده ایم.وزارت علوم می گوید که ما  یکسری مقررات داریم، ارزیابی می کنیم و بعد از یکسال رشته ای را به لیسانس یا فوق لیسانس ارتقاء می دهیم، درحالی که ما می گوئیم نیرو داریم به ما مجوز بدهید تا رشته هایی را که درتخصص ما است چون ادبیات فارسی در سطوح کارشناسی ارشد و دکتری ایجاد کنیم،  البته  ما در همین رشته هایی که داد ه اند، سعی کرد ه  ایم کیفیت کار  را خیلی  بالا ببریم .در یکسالی که موسسه ی آموزش عالی حافظ شیراز راه اندازی شد ه است 4 تا 3 سمینار محلی گذاشته ایم و حتی یک سمینار بین المللی درباره متن شناسی  شاهنامه ی فردوسی داشته ایم و تا کنون بیش از 10 کتاب  با همکاری استادان موسسه منتشر شده است و تقاضای مجوز نشریه هم داده ایم.
 اینک  استادان ما در رشته های معماری، ادبیات و حسابداری بهترین استادان هستند و موسسه  بهترین هزینه  ها را برای آنها می کند، دانشجویانی که الان داریم از  خوابگاهی برخوردارند که برای آنها حدود 5/1 میلیون اضافه هزینه پرداخت می کنیم .  ما حالا 450 دانشجو داریم ولی  ضرر را به جان  می خریم تا کیفیت را بالا ببریم. هدف ما این است که فضایی معنوی توأم با کیفیت در این موسسه ایجاد کنیم.

  س :البته سوال بالا خیلی با فضای مصاحبه ما جور نبود  حالا دوست داریم از تلاش های وافری که در دانشگاه برازیلیا برای رشد و توسعه زبان فارسی داشته اید، برای ما بگوئید.

 ج: یکی از مسائلی که در همه عمر به آن افتخار می کنم این است که وقتی به برزیل رفتم و دردانشگاه برازیلیا شروع به فعالیت کردم، برای اولین بار بود که یک استاد زبان فارسی، برای آموزش این زبان و شناساندن ایران ، به آنجا می رفت. پیش از این در  آمریکایی جنوبی این اتفاق نیفتاده بود.  وقتی من به برزیل  رفتم، از بخت بلند من ، سفیر جمهوری اسلامی یعنی جناب آقای  دکتر معظمی به توسعه زبان و ادبیات فارسی  در برزیل سخت  علاقمند بود و در دانشگاه برازیلیا هم همه ی  لوازم و مقدمات کار فراهم بود و همه ی مسئولان دانشگاه هم  همکاری می کردند و دانشجویان نیز به ایران و فرهنگ آن و به زبان فارسی بسیار علاقه داشتند ، به همین دلیل علی رغم اینکه با یک درس فارسی  شروع کردیم اما بعد از دو سال و نیم یعنی تا وقتی  که من در آنجا بودم با 12 درس کار را پایان دادیم.من در آنجا درس فارسی 4و3و2و1 و2 درس ایران شناسی 2و1 و 2 درس مقدمه ای بر ادبیات فارسی2و1 را ایجاد کردم که این می شد 8 تا درس ، در دانشگاه برازیلیا و در دانشگاه کاتولیک برازیلیا هم  که یک دانشگاه کاتولیک معتبر و مدرن و مجهز بود 4 درس فارسی 1و2و3و4 را درس می دادم .من فقط من برای اینکه میزان علاقمندی سفیر محترم  را در آنجا بگویم  به ذکر این نکته می پردازم که با وجودی که این دانشگاه 14 کیلومتر از برازیلیا دور بود ،هر هفته یک تاکسی در اختیار من قرار می دادند که مرا ببرد آنجا و بماند تا من 4 ساعت درس بدهم و برگردم.
 من در برازیلیا ناشرانی را  پیدا کردم که کتاب های معتبر ادبی   ایرانی را چاپ کرده بودند.البته این کتاب ها را با متن فرانسه پیدا کرده بودند و به زبان پرتغالی ترجمه کرده بودند. مثنوی مولوی، کلیله و دمنه، گلستان سعدی ، داستانهایی از  نظامی و بعضی از بخش های ادبیات عرفانی و آثار متعددی از ادبیات فارسی را که  از زبان های واسطه گرفته بودند و ترجمه کرده بودند.
ما یک انتشاراتی در سن پائلو  پیداکردیم با نام « عطار »، واز صاحب آن  دعوت کردیم  تا به دانشگاه برازیلیا بیاید، و از او تجلیل کردیم و تأثیر خوبی داشت ،ا و حاضر شد کتاب های دیگری که ما معرفی می کنیم  منتشر کند که نمی دانم کاری را منتشر کرد یا نه .یک ناشر دیگر هم در ریودوژانیرو به نام « درویش » پیدا کردیم که او هم از طریق زبان های واسطه چند کتاب ادبیات فارسی را در برزیل منتشر کرده بود.ما مترجمینی را در خود دانشگاه برازیلیا پیدا کردیم که آثاری درباره ادبیات عرفانی ایران نوشته بودند، از آنها هم تجلیل کردیم.
ما در دانشکده ادبیات دانشگاه برازیلیا،یک کتابخانه فارسی  ایجاد کردیم و روابط فرهنگی بین این دانشگاه با دانشگاه های ایران را آغاز کردیم و با دانشگاه شیراز قرارداد بستیم اما متأسفانه طرف ایرانی هیچ وقت جدیتی برای اعمال قرارداد از خودش نشان نداد. ما رئیس دانشکده ادبیات دانشگاه برازیلیا آقای هنریک شیورسکی و خانم لیلا بیژوس استاد دانشگاه کاتولیک برازیلیا را به ایران آوردیم و اینان از دانشگاههای تهران ،اصفهان و شیراز بازدید کردند و این امربسیار در استحکام روابط فرهنگی ایران و برزیل موثر بود.

 تا زمانی که من در برزیل  بودم با حمایتهای سفیران محترم جمهوری اسلامی ایران کارهای فرهنگی را توسعه دادیم و دانشگاهها مرا به عنوان نماینده فرهنگی ایران می شناختند. و من وقتی می خواستم به ایران بیایم  رئیس دانشگاه برازیلیا  به من«نشان» داد که یکی از افتخارات زندگی من است.
 با کمک دکتر معظمی سفیر ایران در برزیل خیلی تلاش کردیم که بخش مطالعات خاورمیانه را در دانشگاه برازیلیا ایجاد کنیم  ، برای ما مهم بود که کشورهای اسلامی و خاورمیانه را دور هم جمع کنیم و بتوانیم یک بخش  شرقشناسی در معتبر ترین دانشگاه امیکای جنوبی داشته باشیم و برای رسیدن به این مقصود با سفیران مصر و عربستان  از طریق سفارت هماهنگی کردیم که سرمایه ی این کار را مشترکا تقبل  کنند اما متأسفانه با تمام شدن مأموریت من و سفیر این برنامه  به جایی نرسید.

نویسنده : منصور رستگار فسایی : ٦:٠٧ ‎ب.ظ ; پنجشنبه ٩ آذر ،۱۳۸٥
Comments نظرات () لینک دائم

زبان وادبیات فارسی در روسیه ی امروز

به نام خداوند جان و خرد

            

           زبان و ادببات فارسی  و آنچه من  بدان باور دارم

زبان وادببات فارسی ببش از هزار سال است  که در ابران و کشورهابی که با آن تاربخ و فرهنگ مشترک دارند ، رواج دارد  و عامل وحدت دل و جان گوبندگان و دانندگان آن است ،  ببش از هزار سال است که ابن زبان و ادب ، در سفر و حذر ،یار غار همگان شمرده می شود، با کاروانهای حله ی  تنبده از دل وجان ، از سیستان تا اقصای روم وهند و چبن و آسیای صغیرو بالکان ، سفر کرده است و در دل دانایان و ارباب عشق و زببا یی  ، ماندگار شده است  و  مهمان هرکس و هر جا که شده است، دست از دامنش بر  نداشته اند و برسر و چشم و صدر مصطبه و مسجد و محرابش نشانده اند ، به دبیرانش ، وزارت و ریاست و شاهی داده اند و به شاعرانش زر و سیم و غلامان زرین کمر و کنیزان دل ربا بخشیده اند  و به آنان امکان داده اند تا بتوانند از نقره دبگدان و از زر اسباب خوان بسازند،

 سخنورانش با جادوی کلام، دلهای چون سنگ را موم ساخته اندو اگرچه گاهی جان باخته اند و زبان خود را بر سر سخن از دست داده اند ، امادر دفتر زمان جاودان مانده اند ، اگرچه  گاهی به سیاه چالهای" سو" و" دهک " گرفتار آمده اند و در قلعه ی" استخر"  اسیر شده اند، اما نامشان  بر در و دیوار ها  و اوراق روزگار نقش بسته است،شبهای دراز و تیره و تار مردم ، به یاری   ابن شهرزاد قصه ساز ، پر از قصه و داستان و ماجرا و آواز شادی و غم   شده است   ،چه هنرمندان  بزرگی که رودکی وار با چنگ و دف و نی و بربط ،بدان  سرودخوانی و نغمه پردازی کرده اند و آوازه در جهان در  اند و شمیم خوش نسیم  بوی جوی مولیان آنان، چنان در  جان امیران ،شور و هیجان بر انگبخته است که آنان  را بی اختیار ، بر اسب برهنه نشانده است و بی سر وپا به سرزمین محبوب  کشانده است.

 با این اوصاف ، همه  باید اعتراف کنیم که براستی ،  ابن زبان وادب ،  فقط بک  زبان وادب محض و  معمولی  نیست، بلکه بک            حس دلپذیر و جان پرور مشترک و جمعی  و دارای  هویت وشناسنامه ی فرهنگی است که همچون آسمان آبی بر سر همگان سایه افکنده است و با همه ، آشناست و هیچکس با آن احساس غربت نمی کند ، زیباست وپهناور ،همه جا همراه  است و همه آن را زبان دل و جان و ایمان و عشق خود به شمار می آورند ، با آن همچون فردوسی ، به اوج احساس و غرور حماسی می رسندو با آن ، همانند روزبهان و عین القضات و سهروردی و سعدی و مولوی و حافظ در عمیق ترین لحظه های معرفت و عشق و عرفان و زیبایی  فرو می روند و در دریای ناپیداکرانه ی شعر و شعور و آگاهی  غرق می شوند ، گاهی ابن سبنا وار ، بدان حکمت  می گویند و زمانی بابا طاهر انه  ، با مردم یکی  می شوندواگرچه   بظاهر حرفها ی ساده  می زنند ،اما بک دنیا معنی را ، در کلام خود نهان دارند  .

 من سالها فکر می کردم که این زبان و ادب با آن موسیقی خاص درونی و برونی  و طنین آرام بخشی که دارد و به قول حافظ ، هفت گنبد افلاک را پر صدا کرده است ، تنها، وسیله ی ممتازی برای بیان عشق است اما به مرور در  یافتم که نه ،این زبان، خود عشق است ، موسیقی دل است ،زمزمه ی جویبار است، چون روح لطیف و همانند آب روان است و چون شهد شیرین و خوشگواراست

گاهی کارش مثل نقاشی به نظر می رسد، ولی چون نیک می نگری ، بهتر از نقاشی است ،گاهی مثل موم نرم وپرانعطاف است و زمانی همچون سنگ ، سخت و استوار می شود  و به کوه البرز می ماند  و دماوند آساست  و گاهی چون  کاخی بر رفته است که باد و باران  روزگاران بدان گزند وارد نمی کند ، مثل کاخ بلندی که فردوسی بر افراشت ، مثل شعرهای خاقانی  ، مثل نثر بیهقی ،مانند گلستان سعدی و نثر ابوالمعالی نصرالله منشی ، مثل شعر عبید زاکانی و طنز دهخدا یی وداستانهای صادق  هدایت و سیمین دانشور  وبزرگ علوی یاکاریکلماتور های پرویز شاپور وسوک حماسه های اخوان و زبده نویسی های شفیعی کدکنی و انچه در هزاره ی آهوی وحشی گفته اند و شنیدیم و خوانده ایم .    زبان وادب فارسی در جلوه ها و تعبیرهایی دیگر  ،به خراسان بزرگ می ماند که خود ، از آنجا بر خاسته است ،به فارس مانند است که هزاران سال پشتوانه ی تاریخ و هنر و پایداری دارد ، به آذربایجان شبیه است که آتش همیشه جاوید عشق و شور ایرانی پیوسته  در آن فروزنده بوده است و زردشت با  مشعل  نور مقدس ، از آن جا بر خاسته است ، به اصفهان هزار هنر  می ماند و کوههای مازندران و گیلان .وزمانی  دشتهای خوزستان زر خیز  را به یاد می آورد ، در ذهن من گاهی، این زبان وادب ،" همه "  می شود و" همه" می ماند و نسل هایی را می سازد و نشان می دهد که همیشه ، رسولان شمس و قمر ، در روزها و شبهای بی منتهای تاریخ بوده اند ، با اندیشه هایی نو ،روشهایی تازه و آرمان شهرهایی که آن قدر بزرگند که از خاک تا افلاک را در بر می گیرند و نه تنها خیرخواه انسانند که حیوانات و نبات و جما د را هم از یاد نمی برند وبر سر همگان چتر رافت و رحمت می گیرند.

 به روزگار خود باز گردبم و ببینبم که در پهنه ی جهان امروز هنوز زبان و ادبیات فارسی ، چه جاذبه هاییدل پسندی  برای مردم جهان دارد و هنوز هم در هرگوشه و کنار عالم ،آن را چون کاغذ زر می خرند و در کسب آن رنج می برند و استادان و دانشجویان و متخصصان بی شمار ، وقت و عمر و جوانی خود را بر سر آن می نهند و از آن نام و نشان و احترام می خواهند و این ابر رحمت ،مثل همیشه می  بارد و از حسن تربیت آن گلها و سبزه ها در هر سو می روید.   .

من در این سالهای طولانی ، به هر سرزمینی که  رفته ام ، از برکت این زبان خود را غریب ندیده ام ، سالی در انگلیس بودم  و صرف نظر از دانشگاههایی چون کمبریج و آکسفورد ، تنها  در موزه ی بریتانیا ، آن قدر آثار مکتوب فارسی و دست آورد های فرهنگی ایرانی را  مشاهده کردم که اگر سالها در آن جا می ماندم، احساس غربت نمی کردم، در دانشگاهها ی آن جا هنوز آن قدر استاد و دانشجو  و محقق ایران دوست وجود داشت که دلم می خواست سالها با آنان بمانم و فارسی بخوانم.

در فرانسه   ، ما اگر تنها ، موزه ی لور را داشتیم با آنهمه آثار فرهنگی و باستانی و تاریخی  ، می توانستبم سالها  ، هزاران محقق را به کار بگیربم تا در زبان وادب ما کار کنند  ، مگر در همین فرانسه نبود که ، کسانی مثل "ژول مهل " سی سال  عمر خود را برسر شاهنامه گذاشتند و " هانری ماسه" تاریخ ادبیات ما را نوشت و عاشقی چون" هانری کربن  " سالهای بیشماری را در ایران و فرانسه  رنج  کشید و تحقیق کرد و " عبهر العاشقین" و" شطحیات " روزبهان را  تصحیح کرد و "ارض ملکوت" را نوشت و " اندره گدار" فرانسوی نه تنها در باستانشناسی ما رنج برد   ، طرح واجرای آرامگاه حافظ و سعدی و برخی دیگر از مشاهیر مارا هم او انجام داد.

 امروزه هم کسانی چون" فوشه کور" در آ نجا دارند دیوان حافظ را  به فرانسه ترجمه می کنند ودر باره ی فردوسی سرگرم تحقیق هستند و بیگ باغبان  و معین فر، بیش از سی سال است که چراغ زبان فارسی را در آن دیار روشن نگاه داشته اندو یکی دو سال است که دوست فرزانه ی من دکتر محمد رضا  امینی از دانشگاه شیراز هم بدانان پیوسته است که امیدوارم مقررات اداری بگذارد که این جوان در آن جا بماند و کاری را که آغاز کرده است ، به انجام برساند ،ما در ایران استادان خوب کم نداریم که جایگزین امثال امینی ها بسازیم، اما  در خارج  از ایران است که باید نسل موفقی از استادان زبان فارسی داشته باشیم ، چه سود که چنین استادان خوبی را به ایران برگردانیم در حالی که جای خالی آنها را نمی توانیم پرکنیم ، آنجه از این جابه جایی ها زیان می بیند آموزش زبان وادبیات فارسی است.

خوشبختانه امسال که باز به روسیه برگشتم ، وضع آموزش زبان و ادبیات فارسی را در این کشور بزرگ و همسایه ی دیوار به دیوارمان  ، بسیار امید بخش دیدم ، روسیه با آن خاک پهناور و کثرت جمعیت و سابقه ی طولانی ایرانشناسی  . یکی از اصلی ترین پایگاههای زبان و ادب فارسی در جهان امروز تواند بود، زیراَ

زبان فارسی در آن ریشه یی کهن و پرشاخ و برگ  دارد و هنوز در بسیاری از دانشگاهها ی آن زبان فارسی تا سطح دکتری تدریس می شود و دانشجویان و استادان آن ، همه روسی هستند  و دیکشنری های روسی به فارسی و فارسی به روسی نگاشته اند ، دهها کتاب فارسی آموزی از دوره های  ابتدایی  تا انتهایی ، کتابهای گرامر فارسی و ضرب المثل های فارسی را تالیف کرده اند و زبانشناسی و زبانهای پیش از اسلام و لهجه های محلی ایران را تدریس و تحقیق  می کنند .

فضای منظم و مرتب دانشگاهی و روحیه ی علمی موجود در روسیه و عشق و علاقه ی بی توقع به زبان و ادبیات فارسی  ، سبب می شود که با اندک  توجه ما به گسترش زبان فارسی در این سرزمین ، بزودی نتیجه بدهد و آینده ی خوبی در انتظار زبان فارسی در این کشور باشد .

در این کشور ،گذشتگان  درزبان و ادبیات فارسی خوب کار کرده اند وهمه ی زمینه ها را برای ما فراهم آورده اند ، حال  نوبت ماست که اندکی همت به کار بندیم و از این کشته ها  بهره برداری کنیم ، روسیه کم کم و پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی ، دارد خود را باز می یابد و با امکانات مادی و معنوی فراوانی که دارد ، جایگاه واقعی خود را در اقتصاد و سیاست و دانش و صنعت جهان تجدید می کند و از این پس در دهکده ی جهانی نقشی مهم تر ایفا خواهد کرد که ما ایرانیان می توانیم از همکاری با آن سودهای فراوان ببریم و توفیق ما در عرصه ی فرهنگی این روابط  بیش از همه در پهنه زبان و ادبیات فارسی و شناخت متقابل از پیشینه های فرهنگی ماست.

 من در این سفر از روشن بینی و درک صحیح  مسئولان رایزنی فرهنگی ایرا ن در مسکو  به وجد آمدم زیرا دیدم که اینان به خوبی  موقعیت کنونی و امکانات  زبان فارسی  را در فدراسیون روسیه و کشورهای همجوار آن ، درک کرده اند و صمیمانه و با صرف وقت و همت  به بهره برداری صحیح ومنطقی از آن پرداخته اند  .از اقداماتی بسیار خوبی که در رایزنی فرهنگی  کرده اند  در مرحله ی اول ، بر گزاری المپیاد زبان فارسی است که قبلا در وبلاگ خودم بدان اشاره کرده ام و خوانندگان می توانند در همین جا آن را بخوانند.

 دومین کار مهم رایزنی اعطاء جایزه ی ادبی فردوسی است به دانشجویان ،استادان و محققان زبان و ادبیات فارسی در روسیه و کشورهای همجوارکه هر سال به صورت نقدی و تندیس فردوسی به بهترین پایان نامه ی تحصیلی در زبان وادبیات فارسی ،شعر و داستان و ترجمه و کتابهایی که در زمینه ی زبان و ادبیات فارسی  در سال قبل انتشار یافته است ،اهداء می شود .بعلاوه  باید بگویم که در دو سال گذشته دو نفر از دانشمندان روسی  از چهره های ماندگاری بوده اند که به تهران رفته اند و از آنان تجلیل شده است ،پارسال اقای پروفسور کامنسکی ایرانشناس ممتاز روسی از سن پیترزبرگ  و امسال پروفسور پولیگانف .

شناخت و معرفی این بزرگان نه تنها از جهت علمی کار شایسته یی برای رایزنی فرهنگی بوده است بلکه برای تشویق محققان و ایرانشناسان و استادان روسی و دانشجویان آنها هم حایز اهمیت بسیار  است و می بینند که ما به عنوان مرکز زبان فارسی ،  کارهایشان را دنبال و از آنان قدر شناسی می کنیم و این دست اورد بزرگی است.امروز در روسیه، استادانی  مثل پروفسور ولادیمیر ایوانف هستند که ا ستاد و رئیس بخش فارسی در انیستتو اسیا – افریقای دانشگاه مسکو  است ، دو جلد کتاب برای فارسی آموزان نوشته است ، زبان شناس است و در زبان اوستایی و متون زردشتی کار می کند و بیش از هشت سال رئیس انجمن دوستی ایران و روسیه بوده است و چند بار به ایران آمده است و بخش عمده یی از توفیقات معاصر ما در روسیه مدیون همت و همکاری اوست. در همین بخش ، پروفسور ریسنر استاد ادبیات است که دو کتاب در باره ی غزل و قصیده در زبان فارسی در پیش از حمله ی مغول نوشته است  که من آرزو می کنم یکی از مترجمان ما همت کند و این دو کتاب را برای استفاده ی فارسی زبانان به فارسی بر گرداند. از دیگر استادان ممتاز روسیه ی معاصر پروفسور روبنچیک ، پروفسور واسکانیان ،پروفسور ورتنیکف پروفسور ماچلوا  و بسیاری دیگر چون پالیسوک ،ارسلان بیکف ،نوری محمد زاده ،گلاد کوا ،رامیل ،آبرامنکو،... قابل ذکرند با این اعتراف که من هنوز بسیاری از استادان و محققان روسی را نمی شناسم.

 آخرین کار مهم رایزنی فرهنگی ایران در روسیه  ، ایجاد مرکز منطقه یی زبان و ادبیات روسیه و کشورهای همجوار است. این کار با حوصله و دقت ودور اندیشی فراوان ،برنامه ریزی شده است و هدف از تاسیس آن این است که با توجه به عظمت موضوع و وسعت حوزه ی کار، همه ی امور مربوط به زبان وادبیات فارسی در یک جا متمرکز شود و به این کار به عنوان کاری تخصصی و حرفه یی نگاه شود تا بتوان از اعتبارات و امکانات مادی و معنوی موجود نهایت استفاده را در چهار شعبه ی آموزش زبان فارسی ، ادبیات فارسی ، زبانشناسی و زبانهای ایرانی و نسخه شناسی ومتون کهن و منابع فارسی  ، برد  و همه ی فعالیتها را هماهنگ کرد . مسولیت این مرکز را  به اینجانب واگذار کرده اند که امیدوارم لطف ایزدی توفیق انجام این مسئولیت را به نحو احسن به من ارزانی بداراد.

بر طبق اساسنامه ی مرکز یک هیات علمی ممتاز متشکل از بهترین استادان روسی و ایرانی به عنوان گروه سیاست ساز مرکز،  بر کارها ی مرکز نظارت خواهد داشت و هر یک از چهار شاخه ی فعالیتهای مرکز زیر نظر یکی از استادان به فعالیت می پردازد و همکاران شاخص خود را در تمام روسیه و ایران بر می گزیند. اولین جلسه ی هیات علمی مرکز در روز چهار شنبه اول آذر 1385 برابر با 22/11/2006 در انیستتو اسیا – افریقای دانشگاه مسکو تشکیل شد و جلسه ی آینده آن در 6 دسامبر 2006 برگزار می گردد. 

این مرکز یک فصلنامه ی علمی پژوهشی سه زبانه به زبانهای روسی ،فارسی ، انگلیسی منتشر خواهد کرد که دارای هیات تحریریه ی بین المللی خواهد بود .

مرکز  برای ایجاد ارتباط  با همه ی دانشجویان و استادان و علاقمندان زبان و ادبیات فارسی و پی گیری روند فعالیتهای آموزشی و پژوهشی خود یک مجله ی اینتر نتی به نام  "همراه  "منتشر خواهد کرد.

مرکز برآن است که در چهار چوب امکانات موجود  و برنامه ریزی دقیق ،از استادان زبان و ادبیات فارسی ، شاعران و نویسندگان فارسی زبان ،برای سخنرانی و آموزش دانشجویان روسی و دانش افزایی استادان آنها  دعوت کند و همه ی قلمرو های زبان فارسی را در روسیه و کشورهای همجوار ،  در تحت پوشش این برنامه  قرار دهد.

مرکز بر آن است که جلسات هفتگی ،ماهانه و عمومی برای همه ی فارسی آموزان در یک مرکز معین بر پا سازد تا در این جلسات ،تازه های ادبی و فرهنگی ایران و تازه های کتاب و نشر ،سخنرانی ها و فیلم و سی دی های ایرانی در آن جلسات عرضه گردد و مجالی برای گردهم آیی اتحادیه فارسی دانان روسیه وکشورهای همجوار در آینده ، فراهم شود.

 با آرزوی اینک خداوند منان به ما توفیق خدمت به زبان وادبیات فارسی را ارزانی بداراد و ما از خادمان این زبان بهشتی باشیم.

نویسنده : منصور رستگار فسایی : ۱٢:٤٠ ‎ب.ظ ; یکشنبه ٥ آذر ،۱۳۸٥
Comments نظرات () لینک دائم

گفتگو با خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا ) بخش دوم

ما همیشه استادان بزرگ را با جوان هایی مقایسه می کنیم  که نوخاسته هستند و در شرایط جامعه امروزی سربلند می کنند. من با امید بسیار به این نسل نگاه می کنم، و یقین دارم که اگر این نسل  خوب پرورده شود می تواند خیلی بهتر از گذشتگان  باشد. امروز ما استادان  جوانی داریم که چند زبان  راخوب می دانند در حالی که گذشتگان اغلب  همه هنرشان این بود که مثلاً زبان عربی را  می دانند امروزه ما استادان  جوانی داریم که عربی را به اضافه ی یک یا  چند زبان دیگر ،  خوب می دانند. امروز جوان های ما با وصل شدن به شبکه ارتباطی جهانی اینترنت می توانند از بهترین اطلاعات روز علمی و ادبی دنیا برخوردار شوند ،امروز جوانان ما کتابخانه های ملی بزرگ و دانشگاه های بزرگی در اختیار دارند و به همین دلیل زمینه رشد آنها  بیشتر فراهم است.

در سالهایی که استادانی چون دکتر شفیعی کدکنی یا دکتر اشرف صادقی و دکتر حق شناس و نوع این بزرگان ،  تحصیل می کردند، دانشگاه ها، تعداد زیادی دانشجو نداشتند ولی حالا دانشجوها زیاد هستندو چون زیاد هستند، پیدا کردن آدم های ممتاز برای ما دشوار است ، امیدوارم  جوانان جامعه ما ،با پویایی و تکیه ای که بر هزاران سال آثار فرهنگ و تمدن خود  دارند  بتوانند خوب بدرخشند و از استادان گذشته خود خیلی بهتر باشند.

س : شما از سال 49 در دانشگاه شیراز تدریس داشتید، دوست داریم از زبان شما از دانشگاه شیراز بدانیم.

ج : سوال خوبی کردید . من چند وقت پیش در مراسمی که فارغ التحصیلان دانشگاه شیراز بر پا کرده بودند ،سخنرانی داشتم  ، دیشب به مناسبتی آن را مرور می کردم ، خیلی غمگین شدم، زیرا در آن روز دکتر قربان زنده بود و اینک در گذشته است ، من به یاد مساعی او در ایجاد دانشگاه شیراز افتاده بودم  ما نباید  فکر  کنیم که نهادهای فرهنگی،  یک شبه یا یک روزه به وجود می آیند.

پارسال در دانشگاه مسکو بودم. دانشگاه مسکو 250 ساله شده بود و جشن دویست و پنجاهمین سالش را گرفته بود ند.  برای نشان دادن وسعت و عظمت این دانشگاه می گفتند  اگر کودکی در یکی از اتاق های دانشگاه مسکو به دنیا بیاید و هر روز در یکی از اتاق های آنجا زندگی کند وقتی از آخرین اتاق دانشگاه بیرون می آید ، 16 ساله است. این عظمت یک شبه ایجاد نمی شود بسیاری از افراد فکر می کنند ، خون دل می خورند  و یک دانشگاه را به نام و آبرو می رسانند وبه همین دلیل در آنجا به اتاق هر رییس دانشگاه ، دانشکده و بخشی که می روید می بینید عکس روسای گذشته را در بالای سر خود گذاشته اند تا نشان بدهند که حق زحمات گذشتکان را می دانند در حالی که ما با آن همه سنتهای حسنه یی  که در حق شناسی داریم و تاکید  قران مبین بر این که حق خادمان را بشناسیم ، معمولا اولین کاری که می کنیم ، بد نام کردن یا بیعرضه و ناتوان  نشان دادن  کسی است که به جای او آمده ایم و همیشه این سخن سعدی بزرگوار را از یاد می بریم که

                  نام نیک رفتگان ضایع مکن           تا بماند نام نیکت پایدار


    در کشور ما ،دانشگاه تهران که به سعی شادروان  علی اصغر خان حکمت شیرازی بوجود آمد، اینک  70 ساله است و دانشگاه شیراز   52 یا 51 سال دارد .

 وقتی  ما در سال 37  به دانشگاه شیراز  آمدیم این دانشگاه خیلی جوان بود ، دکتر قربان که یک پزشک بود رئیس دانشکده ی پزشکی و رئیس  دانشگاه بودودانشکده پزشکی شیراز بهترین دانشکده ی پزشکی ایران و منطقه بود ، تازه چتد سالی بود که مرحوم حاج محمد نمازی بیمارستان نمازی را با آن همه وسعت و امکانات ساخته بود و در اختیار دانشگاه  قرار داده بود و بهترین استادان ایرانی و خارجی در آن به کار پرداخته بودند ، در سال 1337 دانشکده ی ادبیات که در ساختمانی اجاره یی در خیابان منوچهری قرار داشت  دو ساله بود  و دکتر سلیم نیساری  اولین رئیس آن  . ولی بلا فاصله پس از وی  رئیس آن دکتر صورتگر شده بود  که استاد ادبیات دانشکده ادبیات تهران بود ، قربان با توجه به اعتبار نام  و دانش او ، وی را به این سمت بر گزیده بود، صورتگر به قول امروزیها رئیس پروازی بود   و در غیاب وی همه ی کارها را مرحوم دکتر محمد شفیعی ، معاون   وی انجام می داد ، تنها دانشکده ی دیگر شیراز دانشکده ی کشاورزی بود که رئیس آن دکتر پیروز بخت و سپس مهندس لشکری بود.

 من همیشه به دانشگاه شیراز عشق ورزیده ام  زیراکه دانشگاه شیراز، هم دانشگاهی است که در آن درس خوانده ام وهم  35 سال در آن درس داده ام من وقتی دوران تحصیل خودم را از سال 37 تا 40 به یاد می آورم    وآدم هایی را  که در آن کار می کردند و آن را می ساختند  به خاطر می آورم می بینم براستی آدمهای خدمتگزار و شریف و آینده نگری بوده اند  و   واقعاً دانشگاه شیراز به عنوان  یک دانشگاه راهگشا برای فرهنگ ایران حاصل زحمات آن عزیزان بوده است که باید همیشه از آنان با عزت و احترام یاد شود ، اگرچه با آنها در عقیده و روش و سلیقه های سیاسی و اجتماعی و فرهنگی  موافق نباشیم.  دانشگاه شیراز  بیش از 50 سال است که مرکز انتقال علم و دانش معاصر از نسل معاصر به نسل  آینده بوده است و این دانشگاه از بدو تأسیس بر اساس خوبی بنیاد شده است و خوشبختانه هنوز هم سطح و اعتبار آن از بسیاری از دانشگاههای ما برتر و بهتر است زیرا از آغاز مرحوم  دکتر ذبیح الله  قربان چه در رشته پزشکی و چه در رشته های دیگر کوشید با جذب آدم های برجسته این دانشگاه را بنیاد بگذارد.  دانشکده  هایی که در زمانی که ما تحصیل می کردیم در دانشگاه شیراز ایجاد  شده بود،  همه از بهترین استادان بر خوردار بودند، دانشکده پزشکی ، اولین دانشکده ای بود که در ایران ترجمه را نمی پذیرفت. دانشگاه شیراز از اولین روزهای تأسیسش پذیرفت که باید یک زبان بین المللی را برای رشته پزشکی انتخاب بکند و متن هایی به زبان دست اول داشته باشد و دانشجویان  خود مستقیماً با کتاب های دست اول برخورد کنند، به همین دلیل دکتر قربان در کار خود اساسی را گذاشت که عامل تفاوت و برتری دانشگاه شیراز شد.

در دانشکده ادبیات، دکتر قربان با وجود اینکه ادیب نبود ولی می دانست چه کسی را بیاورد تا کار ادبیات را به دست او بسپارد بنابراین دکتر صورتگر را مسئول ایجاد دانشکده ادبیات در شیراز کرد.

دکتر صورتگر بارزترین و شناخته ترین چهره ادبی دوره ای بود که قربان می خواست دانشکده ادبیات را در شیراز تأسیس کند.استاد زبان های خارجی دانشگاه تهران بود، شاعر، نویسنده، طنزنویس بود و شیرین زبانی های معروفش هنوز هم در جامعه ما معروف است. به همین دلیل قربان این استاد شیرازی را آورد وکار تاسیس  دانشکده ادبیات را به او سپرد.

دکتر صورتگر،هم  بهترین استادانی را که در شیرازیا در تهران بودند و به کار در شیراز علاقمند بودند به کار دعوت کردو مسئولیت  دانشکده ادیبات را به عهده آنها گذاشت. صورتگر از آدم هایی مثل دکتر مژده به عنوان بهترین شیرازی که از دانشگاه تهران در دوره دکتری زبان و ادبیات فارسی فارغ التحصیل شده بود و از نسل دوم استادان مشهور ما نیز بود و همچنین از دکتر نورانی وصال که از با ذوق ترین استادان ادبیات  و از خانواده یی

 اصیل وصال بود،   دکتر شجیعی و دکتر خاوری در دانشکده ادبیات به کار دعوت کرد.

مرحوم خلیل رجایی  را  با وجودی که ایشان مدرک علمی نداشت اما مجتهد و عارفی به تمام معنا بود به استادی دانشکده ادبیات منصوب کرد.

کسانی در دوره ما در این دانشکده درس می دادند افرادی بودند مانند  علی اصغر خان حکمت، او کسی بود که دانشگاه را به ایران آورده و دانشگاه تهران را تأسیس کرده بود و صورتگر از او دعوت می کرد که به شیراز بیایدو تدریس کند فرق حکمت با استادان پروازی امروزی این بود که او می آمد روزانه 8 یا 10 ساعت به ما  درس می داد اما حقوق نمی گرفت و پولی را که باید می گرفت به عنوان جایزه برای دانشجویان نمره اول و نمره دوم و نمره سوم می گذاشت. خود من از جایزه ای که مرحوم حکمت می داد و آن سال ها حدود 1000 یا 2000 تومان بود استفاده کردم و مدال نقره حکمت را هم در ادبیات گرفتم. او پول  حق التدریس خود  را به عنوان جایزه، همراه مدال به دانشجویان نمره اول تا سوم در دانشکده ادبیات می داد کسانی چون دکتر محمد مقدم ، دکتر رضازاده ی شفق ، دکتر سپهبدی هم از تهران به شیراز می آمدند و به ما درس می دادند.
 
یکی از کارهای بسیا ر خوبی که صورتگر  کرد این بود که دانشکده ادبیات را در کنار آرامگاه حافظ ساخت.شاید اگر صورتگر هیچ کاردیگری نکرده بود جز اینکه دانشکده ادبیات را در کنار حافظیه درست کند، بهترین کار ممکن  را کرده وبهترین درس فرهنگی و معنایی  را به جامعه داده  بود.

صورتگر می خواست دانشکده ادبیات بین حافظ و سعدی باشد. آن زمان دور همه دانشکده ادبیات، بیابان و مزرعه بود، از این طرف تا دروازه قرآن جز یکی دو ساختمان مثل پمپ بنزین و هتل سعدی چیز دیگری نبود و تا سعدی همه اش مزرعه بود. ولی صورتگردر سال 1338 که این دانشکده را افتتاح کرد، در حقیقت  نشان می داد که که  شیراز رو به توسعه و پیشرفت دارد.

او در کلاس ها به ما می گفت دلم می خواست دیواری بین دانشکده ادبیات و حافظیه وجود نداشته باشد. اینها ، بینش دکتر صورتگر برای ایجاد یک دانشکده ادبیات بود.

او اولین کسی بود که رشته شبانه را در دانشکده ادبیات تأسیس کرده و سعی کرد که معلمین در شیراز رشد کنند به همین دلیل تمام معلمینی که استعدادی برای ادامه تحصیل داشتند به دانشکده ادبیات آمدند و در دانشکده ی ادبیات  مرحوم صورتگر درس خواندند ، بعضی لیسانس و بعضی فوق لیسانس و دکتر شدند.دکتر افراسیابی که از اساتید برجسته دانشگاه شیراز می باشد از همان معلمینی هستند که آمدند دانشکده ادبیات نزد صورتگر بعد تهران رفتند فوق لیسانس گرفتند، بعد دکتری و بعد استاد دانشگاه شدند. مرحوم دکتر اسکندری و بسیاری دیگر از افراد .

 دانشکده سومی که در دانشگاه شیراز ایجاد شد، ، دانشکده کشاورزی بود که روسای آن  دکتر پیروز بخت ومهندس لشکری، هم شیرازی بودندو باز  شیرازیها به وسیله دکتر قربان مأمور شدند  که  کاربنیاد و توسعه ی این دانشکده  را انجام دهند . خوشبختانه آقای  مهندس لشکری  هنوز زنده است و در کارهای کشاورزی یکی از راهگشاهان اقتصاد کشاورزی فارس  محسوب می شود.
 رئیس دانشکده ی  علوم هم که تازه تاسیس شده  بود  یک شیرازی به نام دکتر فرزانه  بود ،  و 2رشته ی شیمی و فیزیک با استادان برجسته در این دانشکده ایجاد شد.
دانشگاه شیراز در همان دوره درهمه رشته ها موفق بود  و کسانی مثل دکتر محرری که الان در فرهنگستان است، دکتر اصغر رستگار استاد معروف آمریکا در بیماری های کلیوی، در آن درس می خواندند وبعد به استادی این دانشگاه رسیدند و در کنار استادانی چون  دکتر لطفعلی حقیقی، دکتر فرهمندفر، دکتر میر، دکتر سیفی و یگانه دوست و  دکتر ابوالقاسم قوامی، دکتر علوی، دکتر خوش بین و ... نام های سرشناس بین المللی دیگری قرار گرفتند که در دانشگاه شیراز درس می دادند،

از سا  ل 1341 به بعد هم که نام شیراز را از روی دانشگاه بر داشتند و آن را "پهلوی "کردند ، دانشگاه تازه تحولات علمی فراوانی پیدا کردو مخصوصا توانست با ارتباطات بین المللی با بهترین دانشگاههای جهان، به استانداردهای علمی – پژوهشی جهان امروز  نزدیک شود به طوری که فارغ التحصیلان این دانشگاه بویژه در رشته های پزشکی و مهندسی و علوم برای ادامه تحصیل ، به هر دانشگاه معتبر جهان می رفتند بسادگی پذیرفته می شدند و هیچ کس با مدرک تحصیلی ایشان مشکلی نداشت. خوشبختانه باوقوع انقلاب اسلامی ایران هم  اساس و سیستم علمی این دانشگاه ،تا حد ممکن ،حفظ شدو  به رشد خود ادامه داد و استادان خردمند و مسئولین دانا و دور اندیش،   سعی کردند همان سیستم راباآرمانهای جامعه تطبیق وادامه دهند.
 س : نقش دکتر قربان را خیلی تأثیرگذار داشتید، دیگران چه؟

ج : به اعتقاد من دکتر قربان بیشترین سهم را در ایجاد و بنیانگذاری دانشکده ی پزشکی و دانشگاه شیراز داشت و توانست با همت و کوشش بسیار از یک آموزشگاه کوچک بهداری ، یک دانشکده ی پزشکی ممتاز و سپس یک دانشگاه بزرگ بسازد اما  نباید سهم کسانی را چون دکتر صورتگر، دکتر سلیم نیساری، دکتر محمد شفیعی، دکتر مشفق، دکتر فرزانه، مهندس لشکری، دکتر حکیمی، دکتر ابوالقاسم قوامی، دکتر فربود ،دکترجاوید ،دکترایدون  ، دکتر افشار، دکتر کامبیز قربان ، دکتر مهر ، دکتر ماهیار نوابی ،دکتر ثبوتی ، دکترمعصومی ، دکتر مهریار وهمه ی  کسانی که بعد از اینان ها آمدند و توانستند خلاقیتی ایجاد کنند ،فراموش کرد.


نویسنده : منصور رستگار فسایی : ۸:٠۳ ‎ب.ظ ; جمعه ۳ آذر ،۱۳۸٥
Comments نظرات () لینک دائم